Ameliyatsız Bel Fıtığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Bel fıtığı; omurga disklerinden birinin yaralanma veya doğal aşınma sonucu yırtılması durumudur. Bel fıtığında omurga diskindeki jel benzeri iç madde dışarı doğru hareket ederek yakındaki sinirlere baskı yapmaktadır. Omurga, kafatasının tabanından başlayarak sırtın ortasından kalça bölgesine kadar uzanmaktadır. 

Hastalarda uyuşma, karıncalanma ve güçsüzlük gibi semptomlara yol açan bel fıtığında cerrahi, her zaman için gerekli değildir. Çoğu vakada epidural steroid enjeksiyonları, soğuk/sıcak terapi, steroid dışı antiiflamatuar ilaçlar, PRP, kas gevşeticiler ve fizik tedavi uygulamaları önerilmektedir. 

Bel Fıtığı Nedir?

Omurgadaki kemikler arasında bulunan yumuşak yastıkçıklardan (disklerden) birinin hasar görmesi sonucu oluşan rahatsızlık, bel fıtığı olarak tanımlanmaktadır. Her diskin çekirdek adı verilen yumuşak, jel benzeri bir tabakası daha bulunmaktadır. Fıtıklaşmış disklerde, yumuşak merkezin bir kısmı dış tabakadaki bir yırtıktan dışarı çıkmaktadır. Bu oluşum, fıtığın yerine bağlı olarak kolda, bacakta ve sırt bölgesinde ağrı, uyuşma ve güçsüzlüğe neden olmaktadır. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Bel Fıtığı Neden Olur?

Çoğunlukla disklerin zaman içinde aşınmasına bağlı olarak yaşlanmayla beraber bel fıtığı oluşumu görülmektedir. Omurgadaki disklerin daha az esnek hale geldiği, eğilme ve dönme gibi küçük hareketlerde bile kolay kopma ve yırtılma meydana gelen 40-50 yaş ve üzerindeki dönemde disklerde fıtıklaşma sıklıkla görülmektedir. Yaşlanma, bel fıtığının en önemli nedenleri arasında yer alsa da bel fıtığının oluşumunda şu durumlar da etkilidir: 

• Bel ve karın kaslarının yetersizliği
• Hareketsiz yaşam 
• Fazla kilo
• Uzun süre oturarak çalışma 
• Tekrarlayan titreşime maruz kalma 
• Sigara kullanımı
• Ağır yük kaldırma 
• Yükü yanlış teknikle taşıma
• Ani dönme veya eğilme hareketleri 
• Tekrarlayan bel zorlanmaları 

Bel Fıtığında Tedaviye Nasıl Karar Verilir? 

Bel fıtığı tedavisi; hastanın şikayetleri, fizik muayene bulguları, nörolojik durumu ve günlük yaşam üzerindeki etkilenme düzeyi birlikte değerlendirilerek kararlaştırılmaktadır. MR'da görülen fıtığın büyüklüğü ile hastanın yaşadığı ağrının şiddeti her zaman paralel değildir. Bu yüzden MR bulguları, klinik tabloyla beraber değerlendirilmektedir. Hastanın şikayetleri hafif veya orta düzeydeyse ve belirgin nörolojik kayıp yoksa genellikle ilaç tedavisi, fizik tedavi, egzersiz ve günlük yaşam düzenlemelerini içeren konservatif bir tedavi ile başlanmaktadır. Buna karşılık ilerleyici kas güç kaybı, ciddi nörolojik bulgular, dayanılmaz ve tedavilere yanıt vermeyen ağrı veya idrar-dışkı kontrolünde bozulma gibi acil değerlendirme gerektiren belirtiler varsa cerrahi seçenekler değerlendirilmektedir. 

Ameliyatsız Bel Fıtığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Cerrahi olmayan bel fıtığı tedavileri; fıtığın seviyesine ve büyüklüğüne, sinir basısının derecesine, nörolojik bulgulara ve hastanın tedaviye verdiği yanıta göre değişiklik göstermektedir. Kas gücünün ve fonksiyonların korunmasını destekleyen tedavi yöntemleri şu şekilde sıralanabilir:

Fizik Tedavi ve Egzersiz 

Ameliyatsız bel fıtığı tedavilerinden en önemlisi, kişiye özel olarak oluşturulan egzersiz ve fizik tedavi programlarıdır. Fizik tedavide esas amaç, ağrıyı azaltmak değil, bel çevresindeki kasların dayanıklılığını artırmak, omurganın hareket kontrolünü geliştirmek ve hastanın günlük aktivitelerine güvenli şekilde dönmesini sağlamaktır. Tedavi programında hastanın durumuna göre germe egzersizleri, core kaslarını güçlendiren egzersizler, postür çalışmaları, hareket kontrolü ve fonksiyonel egzersizlerden yararlanılabilir. Genellikle şu bulgularda başvurulabilir: 

• Bel ağrısının ön planda olduğu hastalarda
• Bacağa yayılan ağrı olsa da ciddi motor kayıp bulunmadığında
• Hareket kısıtlılığı ve kas güçsüzlüğü olduğunda
• Uzun süreli veya tekrarlayan bel-siyatik yakınmalarında
• Günlük aktivitelerde fonksiyon kaybı geliştiğinde
• Akut dönemdeki ağrı kontrol altına alındıktan sonra yeniden kondisyon kazanılması gerektiğinde

Manuel Terapi

Uygun hastalarda eklem hareketliliğini artırmak ve çevre dokulardaki mekanik kısıtlılıkları azaltmak amacıyla manuel terapi teknikleri kullanılabilir. Ancak manuel tedavi, özellikle sinir basısının belirgin olduğu veya nörolojik bulgular bulunan hastalarda gelişigüzel uygulanmamalıdır. Genellikle şu bulgularda başvurulabilir:

• Mekanik bel ağrısı bulunan hastalarda
• Bel hareketlerinde belirgin kısıtlılık olduğunda
• Kas spazmı ve hareket korkusu eşlik ettiğinde
• Bacağa yayılan ağrı hafif veya orta düzeyde olduğunda ve ciddi nörolojik kayıp bulunmadığında
• Egzersiz tedavisine hareket kısıtlılığı nedeniyle başlanmasının zor olduğu durumlarda

Kayropraktik ve Spinal Manipülasyon 

Kayropraktik yaklaşımda omurgaya yönelik manuel uygulamalar, özellikle de spinal manipülasyon kullanılabilir. Spinal manipülasyon ile eklem hareketliliğinin ve mekanik bel ağrısının etkilenmesi amaçlanır. Genellikle şu bulgularda düşünülebilir: 

• Mekanik bel ağrısının baskın olduğu hastalarda
• Hareket kısıtlılığı bulunan hastalarda
• Kas-iskelet sistemi kaynaklı bel ağrısının ön planda olduğu durumlarda
• Ciddi nörolojik defisit bulunmayan seçilmiş hastalarda
• Egzersiz ve rehabilitasyon programına yardımcı bir yöntem olarak

Epidural Steroid Enjeksiyonu

Bel fıtığının sinir kökünde oluşturduğu inflamasyona bağlı şiddetli bacağa yayılan ağrılarda, uygun hastalarda epidural steroid enjeksiyonu değerlendirilebilir. Bu yöntem fıtığı ortadan kaldırmaz; temel amacı sinir çevresindeki inflamasyonu ve ağrıyı azaltarak hastanın rehabilitasyon sürecine daha rahat katılmasını sağlamaktır. Genellikle şu bulgularda başvurulabilir:

• Bel fıtığına bağlı bacağa yayılan belirgin ağrı
• Siyatik ağrının günlük yaşamı ciddi şekilde kısıtlaması
• İlaç ve fizik tedaviye rağmen devam eden radiküler ağrı
• Ağrının rehabilitasyona katılımı engellemesi
• Cerrahi endikasyon bulunmayan veya cerrahinin ertelenmesinin uygun olduğu hastalarda

PRP Tedavisi

PRP, hastanın kendi kanından hazırlanan ve trombositlerden zenginleştirilen plazmanın hedef bölgeye uygulanmasıdır. Bu yöntemle bölgedeki kan akışı artırılarak iyileşme sağlanmaktadır. PRP, özellikle şu hastalarda değerlendirilebilir:

• Kronikleşmiş bel kaynaklı ağrısı bulunan
• Konservatif tedavilere rağmen yakınmaları devam eden
• Belirgin ilerleyici nörolojik defisiti olmayan
• Cerrahi gerektiren acil bir durum bulunmayan
• Görüntüleme ve klinik değerlendirme sonucunda uygun hasta olduğu düşünülen

İlaçlar

Omurga disklerinden birinin yerinden kayıp bir siniri sıkıştırdığı durumda, sinirden yakındaki kas dokusuna giden elektriksel sinyaller bozulur, bu durum da ağrılı kas spazmlarına yol açar. Kas gevşetici ilaçlar ve ağrı kesicilerle spazmlar yatıştırılabilir, ağrı hafifletilebilir ve hareket kabiliyeti artırılabilir. Genellikle şu bulgularda başvurulabilir:

• Akut veya subakut bel ağrısı
• Siyatikle birlikte seyreden ağrı
• Hareketi kısıtlayan ağrı
• Fizik tedaviye başlamayı zorlaştıran ağrı

Akupunktur

Vücut yüzeyindeki çeşitli noktalara batırılan ince iğnelerle uygulanan bir tedavi yöntemi olan akupunkturda, fıtıklaşmış diskten etkilenen sinir yollarına karşılık gelen “meridyenler” boyunca belirli noktalara odaklanılır ve kan akışı artırılarak iyileşme uyarılır. 

Ozon Tedavisi

İntradiskal ozonun amacı, disk içindeki biyokimyasal ve hacimsel değişiklikler üzerinden ağrının azaltılmasıdır. Ancak ozon tedavisi fıtığın her türünde veya her boyutunda uygulanabilecek standart bir yöntem olarak görülmemelidir. 

Ameliyatsız Bel Fıtığı Tedavisi Ne Kadar Sürer?

Bel fıtığında tedavi süresi fıtığın seviyesine ve büyüklüğüne, sinir basısının derecesine, nörolojik bulgulara ve hastanın tedaviye verdiği yanıta göre değişmektedir. Bazı hastalarda birkaç hafta içerisinde belirgin rahatlama sağlanabilirken daha ileri vakalarda rehabilitasyon sürecinin daha uzun sürmesi mümkündür. 

Bel Fıtığında Konservatif Tedavinin Avantajları Nelerdir?

Ameliyatsız bel fıtığı tedavisi, hastaların doku bütünlüğünü korurken hızlı ve konforlu bir iyileşme süreci sunan çok sayıda avantaj barındırmaktadır. Ameliyat risklerinden uzak durarak omurganın biyomekaniğini doğal yollarla desteklemek konservatif yaklaşımın temel çıktısıdır. Konservatif tedavinin öne çıkan diğer avantajları ise şu şekildedir:

• Uzun süreli hastanede yatış gereksinimini ortadan kaldırarak ayaktan tedavi imkanı sunar.
• Doğrudan hedef dokudaki enflamasyonu çözerek ilacın biyoyararlanımını maksimuma çıkarır.
• Hastalar günlük aktivitelerine ve iş hayatlarına çok daha kısa sürede adapte olabilir.
• Genel anestezi alımı, cerrahi alan enfeksiyonu, dikiş izi, doku kanaması veya operasyona bağlı yapışıklık (epidural fibrozis) gelişme riski bulunmaz.
• Omurga yapısına, kemik ve kas dokularına kesi uygulanmadığı için belin biyomekanik stabilitesi bozulmaz.

Bel Fıtığı Tedavisi İçin Evde Neler Uygulanabilir?

Bel fıtığı, konservatif ve cerrahi tedavi yöntemleri dışında bazı bireysel uygulamalarla da yönetilebilmektedir. Özellikle hafif/orta düzeyli semptomlara sahip hastalarda aşağıdaki uygulamaların yapılması da önemli faydalar sağlamaktadır:

Günlük Yaşam Düzenlemeleri

Bel fıtığında uzun süre yatmak genellikle önerilen bir yaklaşım değildir. Ağrı izin verdiği ölçüde günlük hareketliliğin korunması, uzun süre aynı pozisyonda kalmaktan kaçınılması ve bel bölgesine aşırı yük bindiren hareketlerin geçici olarak sınırlandırılması tedavinin önemli parçalarıdır. 

Sıcak ve Soğuk Terapisi

Fıtıklaşmış disk ağrısının tedavisinde sıcak ve soğuk terapiler sıklıkla uygulanır. Kas gerginliği veya sertliği hissedildiğinde kasları gevşetmek ve kan dolaşımını iyileştirmek için ısı terapisi; iltihap veya şiddetli ağrı hissedildiğinde ise şişliği azaltmak ve sinir tahrişini uyuşturmak için soğuk terapi uygulanabilir.

Bel Traksiyonu

Traksiyon, omurgaya kontrollü çekme kuvveti uygulanması esasına dayanır. Bazı hastalarda ağrının ve hareket kısıtlılığının azaltılmasına yardımcı olabilir. Ancak her bel fıtığı hastasında rutin olarak uygulanmaz.

Ameliyatsız Tedavi Yöntemlerinin İşe Yarayıp Yaramadığı Nasıl Anlaşılır?

Bel fıtığı tedavisinde konservatif tedavi yöntemlerinin başarısı, yalnızca ağrı durumuyla tespit edilmemektedir. Tedavinin başarılı olup olmadığını değerlendirirken hastanın ağrı düzeyi, bacağa yayılan şikayetleri, uyuşma ve karıncalanma, kas gücü, hareket kapasitesi ve günlük yaşam aktiviteleri birlikte incelenmektedir. Değerlendirme aşamaları şu şekilde gerçekleştirilmektedir:

• Ağrının Seyri:  Bel fıtığı tedavisinde en önemli takip kriterlerinden biri ağrının zaman içerisindeki değişimidir. Bu aşamada hastadan ağrısını örneğin 0 ile 10 arasında değerlendirmesi istenebilir. Tedavi öncesindeki durum ile sonraki kontroller arasındaki değişim baz alınır.
• Bacağa Vuran Ağrı: Bel fıtığında özellikle sinir kökü etkilenmesine bağlı olarak kalça, uyluk, baldır veya ayağa doğru yayılan ağrı görülebilir. Tedaviye yanıt değerlendirilirken bel ağrısından bağımsız olarak bacak ağrısının seyri özellikle dikkate alınır. Bacağa yayılan ağrının şiddetinin azalması, daha kısa mesafeye yayılması veya tamamen ortadan kalkması tedavinin olumlu ilerlediğini gösterebilir.
• Uyuşma ve Karıncalanma: Uyuşma ve karıncalanmanın azalması genellikle olumlu bir gelişmedir ancak duyusal şikayetlerin ağrıya göre daha yavaş düzelmesi mümkündür. Bu nedenle birkaç günlük tedavi sonrasında uyuşmanın tamamen geçmemesi, tek başına tedavinin başarısız olduğu anlamına gelmez. 
• Kas Gücü: Ayak bileğini yukarı kaldırmada, ayağı aşağı itmede veya başparmağı hareket ettirmede belirgin güç kaybı varsa bunun seyri önem taşır. Tedavi sırasında kas gücünün korunması veya güç kaybının düzelmeye başlaması olumlu bir bulgudur. Buna karşılık yeni ortaya çıkan veya giderek artan kas güç kaybı, ameliyatsız tedavinin yeterli olup olmadığının yeniden değerlendirilmesini gerektirir. 
• Muayene Bulguları: Kas gücü, duyu değişiklikleri, refleksler, yürüme şekli ve sinir germe testleri gerektiğinde yeniden değerlendirilir. 
• Hastanın Günlük Yaşamı: Merdivenleri rahat çıkma, gece ağrısının azalması, uzun süre yürüyebilme, ayakkabı veya çorabı rahatça giyebilme ve oturup kalkarken daha az ağrı yaşama gibi gelişmeler, tedavinin fonksiyonel açıdan fayda sağladığını düşündürür. 

Cerrahi Olmayan Bel Fıtığı Tedavilerinden Sonra Ameliyata Ne Zaman Gerek Duyulur?

Ameliyatsız tedaviye rağmen ağrının sürekli şiddetlenmesi, bacak ağrısının belirgin şekilde devam etmesi, günlük yaşamın ciddi biçimde kısıtlanması veya tedaviye rağmen nörolojik bulguların ilerlemesi durumunda mevcut yaklaşım yeniden değerlendirilmektedir. 

Özellikle giderek artan kas güç kaybı, belirgin duyu kaybı, idrar veya dışkı kontrolünde bozulma ve kasık-oturma bölgesinde uyuşma gibi bulgular varsa rutin tedavi takibi beklenmeden acil müdahaleye başvurulması istenmektedir. 

Bel Fıtığı Tedavisinde Neden Medipol?

Medipol Sağlık Grubu’nda bel fıtığı hastaları, beyin ve sinir cerrahisi, ortopedi, fizik tedavi ve rehabilitasyon ve gerekli durumlarda algoloji gibi ilgili branşların deneyimli hekimleri tarafından değerlendirilir. Tanı sürecinde fizik muayenenin yanı sıra gerekli durumlarda MR ve diğer görüntüleme yöntemlerinden yararlanılarak sinir kökleri üzerindeki bası ve omurgadaki yapısal sorunlar ayrıntılı şekilde incelenir. 

Tedavide ilaç tedavisi, fizik tedavi ve rehabilitasyon, egzersiz programları, girişimsel ağrı tedavileri ve uygun hastalarda epiduroskopi gibi cerrahi dışı yöntemler değerlendirilir. İleri sinir basısı, ilerleyici güç kaybı veya cerrahi gerektiren diğer durumlarda ise mikrodiskektomi ve uygun hastalarda endoskopik disk cerrahisi gibi cerrahi seçeneklere geçilir. 

Ameliyatsız Bel Fıtığı Tedavi Yöntemleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Ameliyatsız Bel Fıtığı Tedavilerinde Başarı İçin MR’da Fıtığın Küçülmesi Şart mı?

Hayır. Ameliyatsız tedavinin başarılı olması için MR'da fıtığın mutlaka tamamen kaybolması gerekmez. Bel fıtığında tedavinin temel amacı görüntüyü değil, hastanın klinik durumunu düzeltmektir. Ağrı azalmış, kas gücü korunmuş veya düzelmiş, uyuşma gerilemiş ve hasta günlük yaşamına dönmüşse, MR görüntüsünde fıtık tamamen ortadan kalkmamış olsa bile tedavi klinik olarak başarılı kabul edilebilir. 

Bel Fıtığında Enjeksiyon mu Fizik Tedavi mi Daha İyi?

Fizik tedavi ve kişiye özel egzersiz programları, hareket kapasitesini ve günlük yaşam fonksiyonlarını geliştirmeyi hedefler. Epidural enjeksiyon ise özellikle sinir kökü kaynaklı bacağa yayılan ağrının azaltılması amacıyla, uygun hastalarda değerlendirilebilir. Hangi yöntemin daha uygun olduğu; ağrının süresi ve şiddeti, nörolojik bulgular, fizik muayene ve gerektiğinde MR bulguları birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir. 

Bel Fıtığı Ameliyatsız Tamamen İyileşebilir mi?

Evet, birçok bel fıtığı hastasında şikayetler ameliyata gerek kalmadan önemli ölçüde azalabilir ve hasta normal günlük yaşamına dönebilir. 

Manuel Terapi Bel Fıtığında Hangi Hastalara Uygulanabilir?

Manuel terapi, uygun hastalarda ağrıyı ve hareket kısıtlılığını azaltmaya yönelik rehabilitasyon programının bir parçası olarak kullanılabilir. Ancak her bel fıtığı hastasına aynı manuel tekniklerin uygulanması doğru değildir. 

Bel Fıtığında Uyuşma Varsa Ameliyat Gerekir mi?

Hayır. Bel fıtığına bağlı uyuşma tek başına ameliyat gerektiği anlamına gelmez. Uyuşmanın dağılımı, şiddeti, süresi ve buna eşlik eden kas güçsüzlüğü gibi nörolojik bulgular önemlidir. 

Bel Fıtığı Tedavisinde Epidural Enjeksiyonun Riskleri Nelerdir?

Epidural enjeksiyonlar uygun hastalarda deneyimli hekim tarafından ve gerekli güvenlik önlemleri alınarak uygulandığında genellikle güvenli kabul edilir; ancak bazı durumlarda enjeksiyon bölgesinde geçici ağrı, baş ağrısı veya enfeksiyon gibi komplikasyonlar görülebilir. 

Hangi Bulgularda Konservatif Tedavi Önceliklendirilir?

Bel veya bacak ağrısı olup ilerleyici nörolojik kayıp bulunmayan, kas gücü korunmuş olan, idrar ve dışkı kontrolünde değişiklik olmayan, eyer bölgesinde uyuşma bulunmayan, ağrıya rağmen genel nörolojik durum stabil olan, günlük yaşam aktiviteleri tamamen kaybolmamış olan kişilerde konservatif tedavilere başvurulabilir.