Nipah Virüsü Nedir? Belirtileri, Bulaşma Yolları ve Tedavisi

Nipah virüsü, meyve yarasalarından insanlara ve hayvanlara bulaşabilen, yüksek ölüm oranına sahip ciddi bir zoonotik enfeksiyondur. Virüs, enfekte yarasaların tükürüğü veya idrarıyla kontamine olmuş meyve ve hurma özü tüketimi, hasta hayvanlarla temas veya hasta insanlardan damlacık yoluyla bulaşır. 

Belirtiler arasında yüksek ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, kusma, boğaz ağrısı ve ilerlemiş vakalarda ensefalit (beyin iltihabı), solunum sıkıntısı, nöbet ve koma yer alır.

Nipah Virüsü Nedir?

Nipah virüsü, Paramyxoviridae ailesine bağlı Henipavirus cinsinden zoonotik bir RNA virüsüdür.

İlk kez 1998-1999 yılları arasında Malezya'da domuz çiftliklerinde çalışan insanlarda tespit edilen bu virüs, doğal rezervuarı meyve yarasaları olan ve yüksek ölüm oranıyla karakterize ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır.

Virüs, asemptomatik enfeksiyondan akut solunum yolu hastalığına ve ölümcül ensefalite kadar geniş bir klinik spektrumda hastalıklara neden olabilir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından pandemi potansiyeli olan öncelikli hastalıklar listesinde yer alan Nipah virüsü, özellikle Güney ve Güneydoğu Asya ülkelerinde sporadik salgınlara yol açmakta ve vaka ölüm oranı %40-75 arasında değişmektedir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Nipah Virüsü Belirtileri Nelerdir?

Nipah virüsü enfeksiyonunun belirtileri, grip benzeri hafif semptomlardan ciddi nörolojik komplikasyonlara kadar değişkenlik gösterir.

Erken dönem belirtileri arasında yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, kas ağrıları, boğaz ağrısı, öksürük ve kusma yer alır. Hastalık ilerledikçe baş dönmesi, uyuklama hali, bilinç değişikliği ve konfüzyon gibi nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir.

İleri evrelerde akut ensefalit gelişebilir ve hasta 24-48 saat içinde komaya girebilir. Bazı vakalarda akut solunum yetmezliği, nefes darlığı ve solunum güçlüğü de gözlemlenir.

Hastalığı atlatan kişilerde kalıcı nörolojik hasarlar, kişilik değişiklikleri ve nöbet geçirme gibi uzun dönem komplikasyonlar görülebilmektedir.

Nipah virüsü belirtileri aşağıda listelenmektedir:

• Yüksek ateş
• Şiddetli baş ağrısı
• Kas ağrıları
• Boğaz ağrısı
• Öksürük
• Kusma
• Baş dönmesi
• Uyuklama hali
• Bilinç değişikliği
• Konfüzyon
• Akut ensefalit
• Koma (24-48 saat içinde)
• Akut solunum yetmezliği
• Nefes darlığı
• Solunum güçlüğü

Uzun dönem komplikasyonları:

• Kalıcı nörolojik hasarlar
• Kişilik değişiklikleri
• Nöbet geçirme

Nipah Virüsü Nasıl Teşhis Edilir?

Nipah virüsü teşhisi, hastalığın erken belirtilerinin spesifik olmaması nedeniyle zorluk gösterir ve diğer ateşli hastalıklarla karıştırılabilir.

Tanı için laboratuvar testleri kullanılır ve hastalığın erken evrelerinde boğaz sürüntüsü, burun sürüntüsü, idrar, kan veya beyin omurilik sıvısı örneklerinden RT-PCR (gerçek zamanlı polimeraz zincir reaksiyonu) testi ile virüs RNA'sı tespit edilir.

Hastalığın ilerleyen dönemlerinde ve iyileşme sonrasında ELISA (enzim bağlı immünosorbent testi) yöntemiyle IgM ve IgG antikorları aranarak geçirilmiş enfeksiyon doğrulanabilir.

Akut ensefalit şüphesi olan vakalarda beyin görüntüleme yöntemleri olan bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme uygulanabilir ve lomber ponksiyon yapılarak beyin omurilik sıvısı incelenebilir. Numune kalitesi, miktarı ve laboratuvara ulaşma süresi tanı doğruluğunu etkileyen önemli faktörlerdir.

Nipah Virüsü Tedavisi Nedir?

Nipah virüsüne karşı şu anda onaylı spesifik bir antiviral ilaç veya aşı bulunmamaktadır. Tedavi yaklaşımı destekleyici bakım ve semptomların hafifletilmesine odaklanır.

Hastanın sıvı dengesi korunur, ağrı kesiciler ve ateş düşürücüler kullanılır, ikincil enfeksiyonlar önlenir. Şiddetli solunum problemleri yaşayan hastalara oksijen tedavisi veya mekanik ventilatör desteği sağlanır ve yoğun bakım ünitesinde izlenirler.

Erken tanı ve hızlı müdahale, hastaların yaşam şansını artıran en önemli faktörlerdir ve tedavi süreci tamamen semptomatik destek ile yönetilmektedir.

Nipah Virüsü Nasıl Bulaşır?

Nipah virüsü, öncelikle enfekte meyve yarasalarının vücut sıvılarıyla temas veya kontamine gıdaların tüketilmesiyle hayvandan insana bulaşır.

Yarasaların idrarı, tükürüğü veya dışkısıyla kirlenmiş meyveler, özellikle çiğ hurma suyu tüketimi önemli bir bulaşma yoludur. Enfekte domuzlar, atlar, keçiler ve diğer evcil hayvanlarla doğrudan temas da virüsün insanlara geçişini sağlar. 

İnsandan insana bulaşma, enfekte kişinin kan, idrar, tükürük gibi vücut sıvılarıyla yakın temas sonucu gerçekleşir ve özellikle hasta bakımı yapan aile bireyleri ile sağlık çalışanları arasında sık görülür.

Bangladeş ve Hindistan'daki salgınlarda vakaların yaklaşık yarısının insandan insana bulaşma yoluyla ortaya çıktığı bildirilmiştir. Sağlık tesislerinde uygun koruyucu ekipman kullanılmaması durumunda hastane kaynaklı bulaşma riski yüksektir.

Nipah Virüsü Türkiye'de Var mı?

Nipah virüsünün Türkiye'de görülme riski açısından şu ana kadar resmi bir vaka bildirilmemiştir ve virüsün ülkemizde bulunduğuna dair herhangi bir kritik açıklama yapılmamıştır.

Virüsün doğal taşıyıcısı olan Pteropus cinsi meyve yarasaları öncelikle Güney Asya, Güneydoğu Asya, Güney Pasifik ve Avustralya bölgelerinde yaşamaktadır. Bugüne kadar Nipah virüsü salgınları Malezya, Singapur, Bangladeş, Hindistan ve Filipinler'de rapor edilmiştir.

Nipah Virüsünden Korunma Yolları Nelerdir?

Nipah virüsünden korunmak için öncelikle enfekte hayvanlarla teması önlemek gerekir. Meyve yarasalarının bulunduğu bölgelerde ağaçtan düşen meyveleri yememeli, tüketilecek meyveler mutlaka yıkanmalı ve soyulmalıdır.

Çiğ hurma suyu gibi taze meyve özlerinin kaynatılmadan içilmemesi önemlidir. Enfeksiyon riski taşıyan bölgelerde domuz, at, keçi gibi hayvanlara dokunulmamalı ve hasta hayvanlarla temas edilmemelidir.

Eller düzenli olarak sabun ve suyla yıkanmalı, özellikle salgın bölgelerinde kişisel hijyene dikkat edilmelidir. Enfekte kişilerin kan, idrar ve tükürük gibi vücut sıvılarıyla teması önlemek için izolasyon önlemleri uygulanmalıdır.

Sağlık çalışanlarının koruyucu ekipman kullanması ve enfeksiyon kontrol önlemlerini titizlikle uygulaması gerekmektedir. Salgın görülen bölgelere seyahat eden kişilerin yarasa kolonileri ve hasta hayvanlardan uzak durması önerilir.

Nipah virüsünden korunma yolları aşağıdaki gibidir:

• Enfekte hayvanlarla teması önlemek.
• Ağaçtan düşen meyveleri yememek.
• Meyveleri mutlaka yıkamak ve soymak.
• Çiğ hurma suyu gibi taze meyve özlerini kaynatmadan içmemek.
• Domuz, at, keçi gibi hayvanlara dokunmamak.
• Hasta hayvanlarla temas etmemek.
• Elleri düzenli olarak sabun ve suyla yıkamak.
• Kişisel hijyene özen göstermek.
• Enfekte kişilerin vücut sıvılarıyla teması önlemek.
• İzolasyon önlemlerini uygulamak.
• Sağlık çalışanlarının koruyucu ekipman kullanması.
• Enfeksiyon kontrol önlemlerini titizlikle uygulamak.
• Yarasa kolonilerinden uzak durmak.
• Salgın bölgelerine seyahatlerde dikkatli olmak.

Nipah Virüsüne Hangi Bölüm Bakar?

Nipah virüsü şüphesi olan veya tanı konmuş hastalar enfeksiyon hastalıkları bölümü tarafından değerlendirilir ve tedavi edilir.

Nipah Virüsü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Nipah virüsü hakkında en sık sorulan sorular ve cevapları aşağıda listelenmektedir.

Yeni Virüs (Nipah) Kaç Günde Geçiyor?

Hastalık belirtileri genellikle 3-14 gün sürer ve hafif vakalarda solunum yolu belirtileri iyileşme sürecinde hayati risk oluşturmadan tamamen geçebilir.

Nipah Virüsü Vücuda Girdikten Kaç Gün Sonra Belirti Verir?

Nipah virüsünün kuluçka süresi, yani virüsün vücuda girmesinden ilk belirtilerin ortaya çıkmasına kadar geçen süre genellikle 4-14 gün arasında değişmektedir.