Lyme Hastalığı Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Lyme hastalığı, kene ısırması sonrasında gelişebilen ve erken dönemde tanınıp tedavi edildiğinde büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bakteriyel bir enfeksiyondur. "Borrelia burgdorferi" adlı bakterinin yol açtığı bir enfeksiyon hastalığı olan lyme, erken dönemde fark edilmediğinde vücudun farklı dokularına yayılarak kronik sağlık sorunlarına zemin hazırlayabilmektedir. 

Lyme Hastalığı Nedir?

Lyme hastalığı, özellikle kenelerin aktif olduğu ilkbahar ve yaz aylarında artış gösteren, spiroket grubu bakterilerin neden olduğu enfeksiyondur. Genellikle ormanlık ve çalılık alanlarda yayılım göstermektedir. Erken teşhis ve doğru tedavi uygulandığında iyileşme oranı oldukça yüksektir. Hastalığın en ayırt edici klinik bulgusu, kene ısırığından sonraki günlerde ortaya çıkan halka şeklindeki kızarıklıktır. 

Lyme Hastalığı Hakkında Bilgi Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Lyme Hastalığının Nedenleri Nelerdir? 

Lyme hastalığının temel nedeni, enfekte kenelerin beslenme esnasında salgıları yoluyla insan kanına bakteri aktarmasıdır. Kenelerin bakteriyi bulaştırabilmesi için vücutta en az 36 ila 48 saat boyunca yapışık kalması gerekmektedir. Lyme hastalığının nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

• Dışarıya çıkan evcil hayvanların tüylerinde taşıdığı keneleri yaşam alanlarına getirmesi 
• Ormanlık alanlarda, yüksek otların bulunduğu bölgelerde korunmasız kıyafetlerle dolaşılması
• Kamp yaparken veya bahçe işleriyle uğraşırken yetersiz korunma

Lyme Hastalığı Belirtileri Nelerdir? 

Lyme hastalığının belirtileri, enfeksiyonun yayılım hızına ve evresine göre değişkenlik göstermektedir. Çoğunlukla karşılaşılan semptomlar şöyledir:

Erken Dönem Belirtileri (İlk 30 Gün) 

Kene ısırığının etrafında büyüyen, ortası soluk, halka şeklinde ve hedef tahtasını andıran ağrısız kızarıklık oluşumu görülmektedir. Akut dönemde halsizlik, yüksek ateş, titreme, baş ağrısı ve kas-eklem ağrıları ile karşılaşılmaktadır. Buna ek olarak ısırık bölgesine yakın lenf nodlarında hassasiyet ve büyüme saptanabilmektedir.

Geç Dönem Belirtileri (Aylar Sonra)

Kene ısırmasından sonra özellikle diz gibi büyük eklemlerde tekrarlayan şiddetli ağrı ve sıvı birikmesine bağlı şişlikler oluşmaktadır. Ek olarak yüz felci, menenjit, kollarda veya bacaklarda uyuşma, karıncalanma ve bilişsel fonksiyonlarda zayıflama gelişebilmektedir. Nadiren de olsa kalp ritminde düzensizlikler görülebilmektedir.

Lyme Hastalığı Evreleri ve Hastalık Seyri Nasıldır?

Lyme hastalığı tedavi edilmediği takdirde ilerleyici bir seyir izleyen ve vücutta semptomatik değişikliklere yol açan üç temel evreden oluşmaktadır. 

Evre 1 - Erken Lokalize Dönem: Isırıktan sonraki 1-4 hafta 

Evre 2 - Erken Yaygın Dönem: Isırıktan sonraki 1-4 ay 

Evre 3 - Geç Yaygın Dönem: Isırıktan aylar veya yıllar sonra 

Lyme hastalığının en yaygın bulaşma şekli; enfekte kenelerin ısırması ve kenenin cilde uzun süre tutunmasıdır. İnsan insana bulaşım olmamaktadır. Hastalığın temel nedeni olan borrelia bakterisi, enfekte kemirgenlerde ve bazı yabani hayvanlarda yaşayabilmektedir. 

Lyme Hastalığı Kimlerde Daha Sık Görülür? 

Belirli coğrafi bölgelerde yaşayan veya mesleki/sosyal aktiviteleri gereği açık havada fazla zaman geçiren bireyler bu enfeksiyona karşı daha savunmasızdır. Lyme hastalığı açısından yüksek risk altında bulunan kişiler aşağıdaki gibidir:

• Kamp yapanlar
• Dağ yürüyüşü yapanlar
• Avcılar
• Çiftçiler
• Veterinerler
• Orman işçileri
• Bahçe işleriyle uğraşanlar
• Çocuklar
• Evcil hayvanlarla sık temas eden kişiler

Lyme Hastalığı Tanısı Nasıl Konur? 

Lyme hastalığının teşhisi, hastanın klinik öyküsü, kene teması geçmişi ve laboratuvar testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konmaktadır. Tanı sürecinde antikor, kan ve doğrulayıcı laboratuvar testleri yapılmaktadır. Cilt bulgularının incelenmesi ve ayrıntılı fiziki muayene sonrası tanı konulup tedaviye başlanmaktadır.

Lyme Hastalığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Lyme hastalığının en etkili tedavi yöntemi, uzman hekim tarafından reçete edilen antibiyotik tedavisidir. Tedavinin başarısı, enfeksiyonun hangi evrede teşhis edildiği ile doğrudan ilişkilidir. Klinik duruma göre uygulanan tedavi şekilleri şöyledir:

Antibiyotik Tedavisi: Erken evrede teşhis edilen hastalarda genellikle 14 ila 21 gün süren ağızdan antibiyotik kullanımı, enfeksiyonun tamamen temizlenmesini sağlar. 

İntravenöz (Damar Yolu) Tedavi: Hastalık merkezi sinir sistemini veya kalbi etkilemişse uzman değerlendirmesiyle damardan verilen yoğun antibiyotik tedavisi uygulanır. 

Semptomatik Destekleyici Tedavi: Eklem ağrılarını ve enflamasyonu hafifletmek amacıyla nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar tedaviye eklenebilir. 

Lyme Hastalığından Korunmanın Yolları Nelerdir?

Korunma, hastalığın önlenmesinde en etkili yaklaşımdır. Özellikle ilkbahar-yaz aylarında mutlaka alınması gereken önlemler aşağıdaki gibidir:

• Ormanlık alanlarda uzun kollu kıyafet tercih edilmelidir.
• Pantolon paçaları çorap içine alınmalıdır.
• Açık renkli giysiler giyilmelidir.
• Kene kovucu ürünler kullanılmalıdır.
• Doğa dönüşünde tüm vücut dikkatlice kontrol edilmelidir.
• Çocukların saç dipleri ve kulak arkaları incelenmelidir.
• Evcil hayvanlar kene açısından kontrol edilmelidir.

Lyme Hastalığı İçin Hangi Bölüme Gidilmelidir?

Kene ısırığı öyküsü olan veya lyme hastalığı belirtileri gösteren kişilerin zaman kaybetmeden hastanelerin Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji bölümüne başvurmaları gerekmektedir.

Lyme Hastalığı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Lyme Hastalığı Ölümcül müdür?

Lyme hastalığı doğrudan ölümcül bir seyir göstermez ancak tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini ciddi derecede düşüren kalıcı nörolojik ve eklemsel hasarlara yol açabilir.

Kene Vücutta Ne Kadar Kalırsa Hastalık Bulaşır?

Bakterinin keneden insana geçebilmesi için kenenin vücuda yapışık olarak ortalama 36 ila 48 saat boyunca beslenmesi gerekmektedir.

Lyme Hastalığının Aşısı Var mı?

Günümüzde kullanımda olan aktif bir lyme aşısı bulunmamaktadır; bu nedenle kişisel korunma yöntemleri önceliklidir.

Her Kene Isırması Lyme Hastalığına Yol Açar mı?

Hayır, yalnızca "borrelia burgdorferi" bakterisini taşıyan enfekte kenelerin ısırması sonucunda gelişmektedir. 

Kene Isırığında Ne Yapılmalıdır?

Kene fark edildiğinde panik yapılmamalı, hemen acil servislere gidilmelidir. Kene ezilmemeli, üzerine kimyasal madde dökülmemelidir. Yanlış çıkarma girişimleri bulaşma riskini artıracağından ısırık bölgesine müdahale edilmemelidir. 

Lyme Hastalığı Hangi Organları Etkiler?

Lyme hastalığı, erken dönemde tedavi edilmediğinde cilt, eklemler ve sinir sistemi etkilenir. Erken tanı ve uygun tedaviyle organ tutulumunun önüne geçmek mümkündür.

Lyme Hastalığı Kalıcı Hasar Bırakır mı? 

Lyme hastalığı erken dönemde tanınıp uygun şekilde tedavi edildiğinde çoğu hastada kalıcı hasar bırakmaz. Ancak tanının gecikmesi veya tedavinin ertelenmesi durumunda bazı kişilerde eklem iltihabı, sinir sistemi hasarı veya kalp ile ilgili sorunlar gelişebilir. 

Lyme Hastalığı Hangi Ülkelerde Daha Sık Görülür?

Lyme hastalığı en sık Kuzey Amerika, Avrupa ve Asya'nın bazı bölgelerinde görülmektedir.