Kriyocerrahi (Kar Cerrahisi) Nedir?

Kriyocerrahi, tümörler ve kanser öncesi lezyonlar da dahil olmak üzere çeşitli anormal dokuları tedavi etmek için aşırı soğuk kullanılan tıbbi işlemdir. Soğuk uygulama, hücreler içinde buz oluşumunu tetikleyerek hücre yıkımına ve hücre ölümüne yol açmaktadır. Kriyocerrahi, ayakta tedavi prosedürü olarak uygulanan güvenli bir işlemdir. 

Kriyocerrahi Nasıl Etki Eder? 

Kriyocerrahi, hedeflenen dokunun kontrollü biçimde dondurulması ve bu yolla hücrelerin canlılığını kaybetmesinin sağlanması esasına dayanan bir tedavi yöntemidir. Kriyocerrahinin temelinde tümör dokusunun aşırı soğutulması vardır. İşlem sırasında özel bir cihaz aracılığıyla hedef bölgeye yerleştirilen kriyoprobun ucunda çok düşük sıcaklık meydana getirilmektedir. Bu soğuk, tümör içerisindeki suyun donmasına neden olmaktadır. Hücrelerin içinde ve çevresinde oluşan buz yapıları hücre zarlarına ve hücre içindeki yapılara zarar vermektedir. Dondurma ve ardından çözülme sırasında tümörün küçük damarlarında hasar meydana gelmekte, böylece tümör dokusunun kanlanması bozulur ve hücrelerin yaşamını sürdürmesi zorlaşmaktadır.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Kriyocerrahi Hangi Kemik Tümörlerinde Uygulanabilir? 

Kriyocerrahi tedavisi, her kemik tümöründe ilk seçenek olmayıp belirli patolojik ve klinik kriterlere uyan vakalarda tercih edilmektedir. Ortopedik onkolojide kriyocerrahi uygulamasının tercih edildiği başlıca tümör grupları aşağıdaki gibidir:

İyi Huylu Ancak Lokal Agresif Kemik Tümörleri

Kemiğe zarar verme potansiyeli yüksek olan ve lokal nüks riski taşıyan benign lezyonlarda en sık kullanılan gruptur. Dev hücreli kemik tümörü, kondroblastom ve osteoblastom bu gruba örnektir.

Düşük Dereceli (Low-Grade) Malign Kemik Tümörleri

Yavaş seyirli ve çevre dokulara masif yayılım göstermemiş evre 1 kıkırdak tümörleri (örneğin düşük dereceli kondrosarkom) gibi vakalarda koruyucu adjuvan tedavi olarak uygulanabilir.

Anevrizmal Kemik Kistleri

Tümör benzeri lezyonlar sınıfında yer alan ve küretaj sonrası nüks oranı yüksek olan kemik kistlerinin tedavisinde oyuk tabanını temizlemek için tercih edilir.

Kemik Metastazları ve Ağrı Paliasyonu

Başka organlardan (meme, akciğer, prostat vb.) kemiğe sıçrayan metastatik lezyonlarda, ağrıyı hafifletmek ve tümör yükünü azaltmak amacıyla kitle küçültücü veya palliyatif yöntem olarak uygulanabilir.

Semptomatik Ağrılı Benign Lezyonlar

Ağrı kontrolü sağlanamayan osteoid osteoma gibi alanlarda minimal invaziv (iğne biyopsisi benzeri) girişimsel kriyogirişimler değerlendirilebilir.

Kemik Tümörlerinde Kriyocerrahi Neden Kullanılır? 

Bazı hastalarda kar cerrahisinin kullanım amacı, tümörü tamamen ortadan kaldırmaya yönelik lokal tedavi sağlamakken, bazı hastalarda amaç tümöre bağlı ağrıyı azaltmak veya lokal hastalık kontrolü elde etmektir. Kriyocerrahinin özellikle değerlendirildiği durumlar şunlardır:

• Osteoid osteoma
• Bazı ağrılı benign kemik tümörleri
• Kemik metastazları
• Seçilmiş lokal tekrarlayan tümörler
• Cerrahi olarak ulaşılması zor bazı kemik lezyonları
• Cerrahi uygulanmasının önemli fonksiyon kaybına neden olabileceği seçilmiş hastalar

Kriyocerrahi Öncesinde Hangi Değerlendirmeler Yapılır? 

Kar cerrahisinden önce lezyonun ne olduğunun netleştirilmesi için gerek duyulan hastalarda biyopsi yapılmaktadır. Tümörün büyüklüğü, konumu ve çevre dokularla ilişkisi incelendikten sonra özellikle yük taşıyan kemiklerde dayanıklılık ve kırık riski değerlendirilmektedir. İşlem güvenliği açısından tümörün önemli damar veya sinirlere yakınlığı saptanıp hastanın genel sağlık durumu göz önünde bulundurularak anestezi ve sedasyon detayları planlanmaktadır. Tümörü tamamen ortadan kaldırmak, lokal kontrolü sağlamak ve ağrıyı azaltmak gibi hedefler netleştirildikten sonra kar cerrahisine başlanmaktadır. 

Kriyocerrahi Uygulama Yöntemleri Nelerdir?

Kriyocerrahi uygulaması hastanın lezyon yapısına ve ameliyat planına göre iki temel yaklaşımla gerçekleştirilmektedir. İşlemin uygulanış biçimleri aşağıdaki tablodaki gibidir:

Kriyocerrahi Nasıl Yapılır?

Kriyocerrahi öncesinde MR ve BT gibi görüntüleme yöntemleriyle tümörün konumu, boyutu ve çevresindeki yapılara olan ilişkisi belirlenmektedir. Daha sonra hasta işlem için uygun pozisyona alınmakta, işlemin yapılacağı bölge steril şekilde hazırlanmaktadır. Kriyoprob, genellikle ciltte küçük bir giriş oluşturularak görüntüleme eşliğinde tümöre doğru ilerletilmekte, görüntüleme yöntemleri ile probun konumu kontrol edilmektedir. 

Daha sonra cihaz çalıştırılarak probun çevresine kontrollü şekilde buzlama yapılmaktadır. Kriyocerrahide amaç yalnızca tümörü dondurmak değildir. Aynı zamanda buzlanmanın sinir, damar, eklem veya cilt gibi korunması gereken yapılara zarar vermesini önlemektir. Kar cerrahisi tamamlanınca prob çıkarılmakta ve giriş bölgesi kapatılmaktadır. 

Kriyocerrahinin Avantajları Nelerdir? 

Belirli anormal dokulara odaklanarak sağlıklı dokulara verilen hasarı en aza indiren kriyocerrahinin avantajları şunlardır: 

• Güvenli, etkili ve düşük maliyetlidir.
• Diğer pek çok yönteme kıyasla nispeten hızlı iyileşme süresine sahiptir. 
• Dış uygulamada kriyocerrahi, neredeyse hiçbir ağrıya sebep olmaz. 
• Minimum düzeyde iz bıraktığından başarılı kozmetik sonuçlar sunar. 
• Uygun hastalarda büyük bir açık cerrahiye ihtiyaç duyulmadan lokal tedavi uygulanır. 
• Hastanede kalış süresi kısa olduğundan günlük yaşama daha erken dönüş sağlar. 

Kriyocerrahinin Riskleri Nelerdir? 

Kriyocerrahinin kemik tümörlerindeki kullanım alanı giderek genişlemektedir. Ancak kullanım alanı ve beraberinde faydanın artışı, işlemin tamamen risksiz olduğu anlamına gelmemektedir. Minimal invaziv kriyocerrahinin olası riskleri şu şekilde sıralanabilir: 

• İşlem bölgesinde ağrı
• Şişlik
• Kanama
• Enfeksiyon
• Geçici uyuşma veya his değişikliği
• Sinir hasarı
• Damar hasarı
• Çevre dokularda soğuk hasarı
• Kemikte zayıflama
• Patolojik kırık

Kar Cerrahisi Sonrası İyileşme Süreci Nasıl Gerçekleşir? 

Kriyocerrahi çoğu kötü huylu kanser türü için birinci basamak tedavi değildir. Hasta seçimi; tümörün türüne, konumuna, büyüklüğüne ve farklı tedavilere verilen yanıta göre yapılmaktadır. Multidisipliner tedavi planlamasının bir sonucu olarak doğru hastalarda yüksek kaliteli sonuçlarla karşılaşılmaktadır. 

Kriyocerrahi işlemi genellikle ağrılı bir uygulama değildir ve perkütan bir işlem olması nedeniyle bazı hastalarda toparlanma açık cerrahiye göre daha hızlıdır. Ancak özellikle kemik tümörlerinde günlük yaşama dönüş süresini tümörün bulunduğu kemik ve kırık riski belirgin biçimde etkilemektedir. Örneğin, yük taşıyan bir kemikte geniş bir lezyon tedavi edilmişse, hastanın hemen tam ağırlık vermesine izin verilmemektedir. Hekimin tavsiye ettiği süre boyunca yük verme kısıtlamalarına, fiziksel aktivite önerilerine ve kontrol muayenelerine dikkat edilmelidir. 

Kriyocerrahi Kanseri Tamamen Yok Eder mi? 

Bazı küçük ve lokalize lezyonlarda kar cerrahisi tedavide başarılı sonuçlara ulaşmaktadır. Ancak yaygın kanser nedeniyle oluşmuş kemik metastazlarında amaç çoğunlukla hastalığı vücuttan tamamen temizlemek değildir. Daha çok belirli tümör odağının kontrol edilmesi ve hastanın şikayetlerinin azaltılması hedeflenmektedir. Tümörün türüne, büyüklüğüne, yerleşimine, tedavi alanının tümörü yeterince kapsayıp kapsamadığına ve tümörün biyolojik davranışına bağlı olarak kriyocerrahi sonrasında lokal nüks ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle işlem sonrasında düzenli takip gerekmektedir. 

Kemik Tümörlerinde Kriyocerrahiyi Kim Yapar? 

Kondrosarkom, dev hücreli kemik tümörü ve osteoblastom gibi kemik tümörlerinde tedavi planlaması Ortopedik Onkoloji veya Ortopedi ve Travmatoloji uzmanları tarafından yapılmaktadır. Gerekli durumlarda Medikal Onkoloji, Radyasyon Onkolojisi ve Patoloji gibi dallar da tedaviye dahil olmaktadır. 

Kriyocerrahi (Kar Cerrahisi) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kriyocerrahi ile Kriyoablasyon Aynı Şey midir? 

Kriyocerrahi, daha genel bir ifadedir ve soğuk kullanılarak anormal veya tümöral dokunun tedavi edilmesini anlatır. Kriyoablasyon ise özellikle bir prob aracılığıyla hedef dokunun dondurularak ortadan kaldırılması anlamında kullanılır.

Kriyocerrahi ile Kriyoterapi Aynı mıdır?

Kriyoterapi, soğuk kullanılarak gerçekleştirilen tedavileri ifade eden geniş bir kavramdır. Bu nedenle kriyocerrahi ve kriyoterapi kavramları bazı durumlarda birbirinin yerine kullanılabilir. Fakat kriyoterapi, her zaman tümör tedavisini ifade etmez.

Kriyocerrahi ile Klasik Cerrahi Arasındaki Fark Nedir?

Klasik cerrahide hedef, tümörlü dokunun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Bunun için tümörün bulunduğu bölgeye kesi yapılır ve tümör, hastalığın özelliklerine göre belirlenen cerrahi sınırlar içerisinde çıkarılır. Kriyoablasyonda ise hedef doku cerrahi olarak vücuttan çıkarılmak yerine bulunduğu yerde dondurularak etkisiz hale getirilir. Bu nedenle kriyoablasyonun en önemli özelliklerinden biri minimal invaziv olmasıdır.

Osteoid Osteomada Kriyocerrahi Yapılabilir mi?

Osteoid osteoma, özellikle çocukluk ve genç erişkinlik döneminde görülen, küçük ancak belirgin ağrıya neden olabilen iyi huylu bir kemik tümörüdür. Kar cerrahisi ile tümörün bulunduğu bölgeye prob yerleştirilerek hedef dokuda kontrollü bir dondurma oluşturulur. Böylece ağrıya neden olan tümöral odak etkisiz hale getirilmeye çalışılır. 

Kemik Metastazlarında Kriyocerrahi İşe Yarar mı?

Kriyocerrahinin önemli kullanım alanlarından biri kemiklere yayılmış kanserlerin tedavisidir. Burada amaç her zaman kanseri tamamen ortadan kaldırmak değildir. Ağrıyı ve ağrı kesici ihtiyacını azaltmak, hastanın hareket kabiliyetini desteklemek, belirli bir tümör odağında lokal kontrol sağlamak için uygulanabilir. 

Kriyocerrahide Neden BT Kullanılır? 

Hekim, işlem sırasında tümörün konumunu, probun ilerleme yolunu ve tümör içindeki yerleşimini, oluşan buz alanını ve çevredeki anatomik yapıların durumunu BT ile izler. 

Kriyocerrahide Kaç Prob Kullanılır?

Tümörün boyutuna ve şekline göre tek veya birden fazla kriyoprob kullanılabilir. Küçük ve uygun konumdaki bir lezyon tek prob ile tedavi edilebilirken daha geniş veya düzensiz şekilli tümörlerde birden fazla probun farklı noktalara yerleştirilmesi gerekebilir.

Kriyocerrahi İçin Yaş Sınırı Var mı?

Hastalarda belirli bir yaş sınırı olmayıp genel sağlık durumu ve tümörün biyolojik özellikleri uygun olan hastaların klinik muayene ve görüntüleme sonuçları dikkate alınarak karar verilir.

Kriyocerrahi Sırasında Hasta Anestezi Alır mı? 

Bazı işlemler sedasyon ve lokal veya bölgesel anestezi ile gerçekleştirilebilirken, daha kapsamlı uygulamalarda genel anestezi tercih edilebilir. 

Kriyocerrahi Kemiği Kırar mı? 

Tümör zaten kemiğin yapısını zayıflatmışsa veya lezyon yük taşıyan bir kemikte bulunuyorsa tedavi sonrasında kırık riski oluşabilir ancak işlemin kendisi, direkt olarak kemik kırmaz.

Sinire Yakın Tümörlerde Kriyocerrahi Yapılabilir mi?

Yapılabilir, ancak daha dikkatli planlama gerekir.

Kriyocerrahi ile Radyofrekans Ablasyon Arasındaki Fark Nedir?

Her iki yöntem de tümör dokusunu vücuttan çıkarmadan etkisiz hale getirmeyi amaçlayan ablasyon teknikleridir. Ancak radyofrekans ablasyonda hedef bölge ısıtılır, kriyoablasyonda ise hedef bölge dondurulur.

Kriyocerrahi Kemoterapinin Yerine Geçer mi?

Hayır. Kriyocerrahi lokal bir tedavidir ve yalnızca tedavi edilen bölge üzerinde etki gösterir. Kemoterapi ise ilaçların dolaşım yoluyla vücudun farklı bölgelerine ulaşmasını sağlayan sistemik bir tedavidir.

Kriyocerrahi Her Kötü Huylu Kemik Tümöründe Kullanılır mı?

Yüksek dereceli (high-grade) ve geniş yumuşak doku komponenti içeren aggressive malign tümörlerde tek başına kriyocerrahi yeterli değildir; cerrahi rezeksiyon, kemoterapi ve radyoterapi önceliklidir.

Kriyocerrahi Sonrası Kemik Kendini Yeniler mi?

Tümörlü ve dondurulan alan temizlendikten sonra boşluklar kemik çimentosu veya grefti (kemik aşısı) ile doldurularak kemiğin mekanik dayanıklılığı yeniden sağlanır.

Kriyocerrahi İşlemi Ne Kadar Sürer?

İşlem, tümörün büyüklüğüne ve uygulanacak dondurma-çözdürme döngüsü sayısına bağlı olarak ortalama 1 ila 3 saat arasında değişiklik gösterir.