Kalp Kası İltihabı (Miyokardit) Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Miyokardit; kalp kasının zayıflamasına neden olan iltihaplanma durumudur. Genellikle patojenlerden, virüslerden ve enfeksiyonlardan kaynaklanmaktadır. Kalp kasının tamamını veya sadece bir kısmını etkileyebilmektedir. Erken evrede hafif belirtiler ile seyreden miyokardit, bazı durumlarda göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı, baş dönmesi, nefes darlığı ve baş ağrısı gibi semptomlarla da fark edilmektedir. 

Kalp Kası İltihabı Nedir?

Kalp kası iltihabı, diğer adıyla miyokardit, viral veya bakteriyel enfeksiyon ya da diğer sağlık sorunları nedeniyle kalp kaslarının iltihaplanmasıdır. Bu iltihaplanma sonucu, kalbin normal şekilde kan pompalaması azalmaktadır. Dev hücreli, lenfositik, eozinofilik ve fulminan miyokardit gibi türleri bulunan kalp kası iltihabının derecesine bağlı olarak belirtiler zaman içerisinde ortaya çıkmaktadır. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Miyokardit Belirtileri Nelerdir?

Her kalp kası iltihaplanmasında belirgin belirtilere rastlanmamaktadır. Karşılaşılan yaygın semptomlar ise şunlardır: 

• Göğüs ağrısı ve sıkışma hissi
• Dinlenme halindeyken nefes darlığı
• Çarpıntı 
• Düzensiz kalp atışı
• Yüksek ateş 
• Eklem ve vücut ağrıları
• Güçsüzlük hissi 
• Bacaklarda ve ayaklarda şişme
• Bayılma ve bilinç kaybı

Miyokardit Nasıl Gelişir? 

Miyokarditin gelişiminde temel mekanizma, kalp kası dokusunda ortaya çıkan inflamatuvar yanıttır. Bu yanıt doğrudan bir enfeksiyon etkenine karşı gelişebileceği gibi bağışıklık sisteminin kendi dokularına yönelmesi sonucunda da meydana gelebilmektedir. Hastalığın gelişimi şu aşamalarda gerçekleşmektedir:

Kalp kasının bir etkenle karşılaşması 

Viral enfeksiyonlar başta olmak üzere bazı mikroorganizmalar kalp dokusunu doğrudan etkileyebilir. Bazı durumlarda ise enfeksiyonun kendisinden çok, vücudun enfeksiyona karşı geliştirdiği bağışıklık yanıtı kalp kasındaki hasarda rol oynar. 

Bağışıklık sisteminin aktive olması

Vücut, enfeksiyon veya başka bir tetikleyiciye yanıt olarak çeşitli bağışıklık hücrelerini ve inflamatuvar molekülleri devreye sokar. T lenfositler, makrofajlar ve sitokinler gibi bağışıklık sistemi bileşenleri bu süreçte rol oynayabilir. Amaç zararlı etkeni ortadan kaldırmak olsa da yanıtın aşırı veya kontrolsüz olması kalp kası hücrelerinin de zarar görmesine neden olabilir.

Kalp kası hücrelerinde hasar oluşması

İnflamasyon ilerledikçe kardiyomiyosit adı verilen kalp kası hücrelerinde hasar meydana gelebilir. Hücre zarının bütünlüğü bozulabilir, hücre ölümü gelişebilir ve çevre dokularda ödem oluşabilir. Bu hasar kalbin kasılma ve elektriksel iletim özelliklerini etkiler.

İyileşme veya kalıcı doku değişiklikleri

Hafif ve orta şiddetteki bazı miyokardit vakalarında inflamasyon zaman içerisinde geriler ve kalp kası fonksiyonları normale dönebilir. Ancak daha ağır veya uzun süreli inflamasyonlarda hasarlı dokunun yerini fibrozis adı verilen bağ dokusu alabilir. Bu durum kalbin esnekliğini, kasılma kapasitesini ve elektriksel iletim düzenini etkileyebilir.

Miyokardit Neden Olur? 

Kalp kası iltihaplanmasının gelişiminde enfeksiyonlar önemli bir neden olmakla birlikte pek çok faktörün de etkili olduğu bilinmektedir. Miyokardit nedenleri genellikle şöyledir:

• Viral enfeksiyonlar (Parvovirüs B19, Coxsackie B, SARS-CoV-2, Epstein-Barr virüsü (EBV), İnsan herpes virüsü 6 (HHV-6) gibi virüsler)
• Bakteriyel enfeksiyonlar (Corynebacterium diphtheriae, Staphylococcus aureus, Mycoplasma pneumoniae, Borrelia burgdorferi gibi enfeksiyonlar)
• Otoimmün hastalıklar (Sistemik lupus eritematozus, romatoid artrit, sistemik skleroz, vaskülitler, inflamatuvar miyopatiler vs.)
• İlaçlara bağlı miyokardit (Bazı antibiyotikler, bazı antiepileptik ilaçlar, bazı antipsikotik ilaçlar vs.)
• Alkolün yoğun ve uzun süreli tüketimi 
• Uyarıcı maddeler
• Parazitler ve mantar enfeksiyonları
• Radyasyon ve diğer tedavi ilişkili nedenler 

Miyokardit Kimlerde Daha Sık Görülür? 

Miyokardit her yaşta görülebilen bir hastalıktır. Bununla birlikte bazı kişilerde hastalığın gelişme olasılığı veya ağır seyretme riski daha yüksek olabilir. Başlıca risk faktörleri şunlardır:

• Yakın zamanda geçirilmiş viral veya bakteriyel enfeksiyonlar
• Bağışıklık sistemini etkileyen otoimmün hastalıklar
• Bağışıklık sistemini baskılayan tedaviler
• Kanser tedavisinde kullanılan bazı immünoterapiler
• Toksik maddelere veya kardiyotoksik ilaçlara maruz kalma
• Daha önce miyokardit geçirmiş olma
• Bazı kalıtsal kardiyomiyopati yatkınlıkları
• Sistemik inflamatuvar hastalıklar

Miyokardit Türleri Nelerdir?

Miyokardit, klinik gidişatına, dokudaki iltihabın yaygınlığına ve altta yatan nedene göre farklı kategorilere ayrılmaktadır. Hastalığın seyir gösterdiği ana formlar şu şekildedir: 

• Akut Miyokardit: Ani başlayan ve belirgin semptomlarla kendini gösteren, kısa sürede şiddetli seyredebilen türdür.
• Kronik Miyokardit: Belirtilerin uzun süreye yayıldığı, zaman içinde kalp kasında kalıcı yapısal değişikliklere yol açabilen formdur.
• Lenfositik Miyokardit: En yaygın görülen viral kökenli tür olup, dokuda lenfosit adı verilen bağışıklık hücrelerinin birikmesiyle karakterizedir.
• Dev Hücreli Miyokardit: Oldukça nadir görülen ancak agresif seyreden, hızlı müdahale gerektiren ağır bir formdur.
• Eozinofilik Miyokardit: Genellikle ilaç alerjileri veya paraziter enfeksiyonlar sonucu gelişen, eozinofil hücrelerinin baskın olduğu türdür.

Miyokardit Nasıl Teşhis Edilir?

Kalbin kasılma ve gevşeme işlevlerini doğrudan etkileyebilen kalp kası iltihaplanması, hafif seyirli ve kendiliğinden iyileşebilen tablolardan yaşamı tehdit eden ciddi kalp fonksiyon bozukluklarına kadar geniş bir klinik yelpazede etki gösterebilmektedir. Kalp kası iltihabının tanı sürecinde kalp enzimleri analiz edilmekte, kalp dokusundaki hasar bölgelerini incelemek için kardiyak manyetik rezonans görüntüleme kullanılmaktadır. 

Hastalığa neden olan viral ve bakteriyel enfeksiyonların tespit edilebilmesi için gerekli olan testler uygulandıktan sonra kalpte büyüme ve akciğerde sıvı birikiminin değerlendirilmesi için röntgen çekilmektedir. Kalp duvarlarının hareketindeki zayıflığı tespit etmek için ultrasonla görüntüleme yapılmakta, kalbin elektriksel ritmindeki herhangi bir bozukluğu tespit etmek için de EKG çekilmektedir. 

Kalp Kası İltihabı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Hastalığın tam teşhisi konduktan sonra ağrı kesiciler, idrar söktürücü ilaçlar, kortikosteroidler, antibiyotikler ve anjiyontensin dönüştürücü enzim inhibitörlerini kapsayan bir tedavi planı ile altta yatan nedene yönelik uygulamalar yapılmaktadır. Buna karşılık kalp yetmezliği, ciddi ritim bozukluğu veya kardiyojenik şok gelişen hastalarda hastane ve yoğun bakım koşullarında ileri tedavi gerekebilmektedir. İleri derecede kalp kası hasarı gelişen ve diğer tedavilere rağmen kalp fonksiyonları düzelmeyen bazı hastalarda kalp nakli de değerlendirilmektedir. 

Miyokardit Tedavi Edilmezse Ne Olur? 

Miyokarditin tedavi edilmeden ilerlediği senaryoda hafif vakalarda inflamasyon kendiliğinden gerileyebilir. Ancak kalp kasında belirgin hasar oluşmuşsa veya inflamasyon devam ediyorsa kalıcı fonksiyon kaybı gelişebilir. Tedavi edilmeyen veya ağır seyreden miyokarditte karşılaşılabilecek diğer sorunlar ise şunlardır: 

• Kalp kası fonksiyonlarında kalıcı azalma
• Dilate kardiyomiyopati
• Kronik kalp yetmezliği
• Ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyon
• İleti sistemi bozuklukları
• Kalp içerisinde pıhtı oluşumu
• Kardiyojenik şok
• Ani kardiyak ölüm

Miyokardit Önlenebilir mi? 

Kalp kasında iltihaplanmanın bütün nedenlerini önlemek mümkün değildir. Özellikle otoimmün süreçler veya bazı ilaç reaksiyonlarının önceden tahmin edilmesi güç olabilir. Yine de aşağıdaki basit önlemlerle riskin azaltılması sağlanabilir:

• Enfeksiyonlardan korunmak için hijyen kurallarına uyulmalıdır.
• Gerekli aşılar güncel önerilere göre yaptırılmalıdır.
• Reçetesiz ilaç ve takviyeler bilinçsiz kullanılmamalıdır.
• Kalp sağlığını desteklemek için dengeli beslenmeye, bol su içmeye ve egzersiz yapmaya özen gösterilmelidir. Uyarıcı ve yasa dışı maddelerden uzak durulmalıdır.
• Otoimmün hastalığı bulunan kişiler düzenli takip edilmelidir.
• Kanser immünoterapisi alan hastalarda kalp hasarı açısından gerekli kontroller yapılmalıdır.
• Kan basıncı ve şeker seviyesinin normal seviyelerde tutulmasına özen gösterilmelidir. 
• Alkol ve sigara tüketiminden uzak durulmalı, kalbi olumsuz etkileyecek alışkanlıklar terk edilmelidir.

Kalp Kası İltihaplanmasına Hangi Bölüm Bakar?

Kalp kası iltihabı şüphesi taşıyan veya göğüs ağrısı, nefes darlığı gibi belirtiler yaşayan kişilerin tam kapsamlı sağlık kuruluşlarının Kardiyoloji bölümlerine başvurulması gerekmektedir. İleri tetkik, yatarak takip ve multidisipliner yoğun bakım süreçleri gerektiren durumlarda ise hastane bünyesindeki ilgili alt branş hekimleri ortak bir takip süreci yürütmektedir. 

Kalp Kası İltihabı (Miyokardit) Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kalp Kasında İltihaplanma Tekrarlar mı?

Evet, bazı hastalarda miyokardit tekrarlayabilir. Özellikle otoimmün nedenlere bağlı veya belirli genetik yatkınlıklarla ilişkili vakalarda tekrarlayan inflamatuvar ataklar görülebilir.

Kalp Kası İltihabı Kan Tahlilinde Belli Olur mu?

Troponin yüksekliği kalp kası hasarını, CRP ve sedimantasyon yüksekliği ise inflamasyonu düşündürebilir. Ancak bu testler tek başına miyokardit tanısı koydurmaz. 

Miyokardit Ne Kadar Sürede İyileşir?

Kalp kası iltihabı hastalarının çoğu kendiliğinden iyileşir. Tedavi sonrasında ise vakalarda genellikle birkaç ay içerisinde iyileşme gözlemlenebilir. 

Miyokardit Tehlikeli Bir Hastalık mıdır?

Miyokardit hafif seyirli olabileceği gibi ciddi kalp yetmezliği, ritim bozukluğu ve kardiyojenik şoka da neden olabilir. Hastalığın tehlike düzeyi, inflamasyonun şiddetine ve kalp kasının ne ölçüde etkilendiğine bağlıdır.

Miyokardit Kalıcı Hasar Bırakır mı?

Her miyokardit vakası kalıcı hasara neden olmaz. Bazı hastalarda kalp kası tamamen iyileşirken ağır veya uzun süreli inflamasyon sonrasında fibrozis ve kalp fonksiyonlarında kalıcı azalma gelişebilir.

Miyokardit Kalp Krizine Neden Olur mu? 

Miyokardit ile kalp krizi farklı hastalıklardır. Miyokarditte kalp kası inflamasyon nedeniyle hasar görürken kalp krizinde çoğunlukla koroner damardaki kan akımının kesilmesi sonucu iskemi ve hücre ölümü meydana gelir. 

Miyokardit Tamamen İyileşir mi?

Evet, birçok hastada kalp kası fonksiyonları tamamen normale dönebilir.

Miyokardit EKG'de Çıkar mı?

Miyokardit EKG'de ST-T değişiklikleri, ritim bozuklukları ve ileti problemleri oluşturabilir. Ancak EKG bulguları hastalığa özgü değildir.

Miyokardit Sonrası Kalp Büyümesi Olur mu?

Ağır veya uzun süreli miyokardit sonrasında kalp kasının kasılma gücü azalabilir ve kalp boşluklarında genişleme gelişebilir. Ancak her miyokardit hastasında kalp büyümesi görülmez. 

Miyokardit Geçiren Kişiler Spor Yapabilir mi? 

Miyokardit geçiren hastalara yaklaşık 3-6 ay boyunca yoğun ve rekabetçi sporlardan uzak durmaları önerilir. Aktif inflamasyon döneminde ağır egzersiz yapmak kalp kasının iş yükünü artırabilir ve ciddi ritim bozukluklarına zemin hazırlayabilir. 

Her Hastaya Endomiyokardiyal Biyopsi Uygulanır mı?

Endomiyokardiyal biyopsi, kalp kası dokusundan küçük örnekler alınarak mikroskobik ve moleküler inceleme yapılması işlemidir. Özellikle tanının belirsiz olduğu, hastalığın ağır seyrettiği veya tedavi kararını değiştirebilecek özel miyokardit alt tiplerinin düşünüldüğü durumlarda yapılır, her hastaya uygulanmaz.

Miyokardit ile Perikardit Arasındaki Fark Nedir? 

Miyokardit kalp kasının, perikardit ise kalbi çevreleyen zarın iltihaplanmasını ifade eder. 

Miyokardit Kalp Krizi ile Karıştırılır mı?

Miyokardit şiddetli göğüs ağrısı ile kendini gösterdiği için kalp krizi bulgularını taklit edebilir. Tanı, EKG ve kan testleri ile netleştirilir.