Çene Çıkması Neden Olur, Nasıl Tedavi Edilir?

Çene çıkması, alt çene kemiğinin normal eklem pozisyonundan çıkarak yer değiştirmesidir. Genellikle ani ve aşırı ağız açılması, travma, esneme, diş tedavileri sırasında uzun süre ağzın açık kalması ya da çene eklemi yapısındaki zayıflıklar nedeniyle ortaya çıkabilir. Zamanında müdahale edilmediğinde günlük yaşamı zorlaştıran bu durum, doğru tanı ve uygun tedavi yöntemleriyle büyük oranda kontrol altına alınabilir.

Çene Çıkması Nedir?

Çene çıkması, alt çene kemiğinin (mandibula) çene eklemi içinde normalde bulunması gereken konumdan kayarak eklem yuvasının dışına çıkmasıdır. Çene eklemi, alt çenenin şakak kemiğiyle birleştiği bölgede yer alır ve günlük hayatta konuşma, çiğneme, yutkunma, esneme gibi birçok hareketi yönetir.

Çene çıkmasında alt çene başı (kondil), eklem çukurunun dışına doğru kayar. Bu kayma, çoğu zaman çenenin yerinden çıkmış gibi hissedilmesine yol açar ve kişi çenesini eski haline getirmekte zorlanır. Çene çıkması iki şekilde görülebilir:

• Tek taraflı çene çıkması: Çene bir tarafa doğru kaymış gibi görünür, asimetri belirginleşebilir.
• Çift taraflı çene çıkması: Çene daha çok öne doğru taşınmış gibi durabilir ve ağız kapanması zorlaşabilir.

Çenenin açılıp kapanmasını sağlayan “kilitli” mekanizmayı çene eklemi (temporomandibular eklem-TME) sağlar. Çıkma durumunda bu mekanizmayı doğru şekilde sürdüremez ve kişi ağız hareketlerini normal biçimde yapamaz. Çene eklemi normal hareket eksenini kaybettiği için kişi özellikle ağzını kapatmakta zorlanabilir.

Çene çıkmasının şiddeti kişiden kişiye değişebilir. Bunun nedeni, çene ekleminin yapısal özelliklerinin ve daha önce benzer bir durum yaşanıp yaşanmadığının farklı olmasıdır. Bazı kişilerde kısa süreli bir takılma gibi hissedilirken, bazı kişilerde çene belirgin şekilde kilitlenir ve ağız hareketi belirgin ölçüde kısıtlanır.

Bilgi Almak İçin Aşağıdaki Formu Doldurabilirsiniz.

Çene Çıkması Belirtileri Nelerdir?

Çene çıkması belirtileri, çoğu zaman aniden başlayan ve çene eklemi hareketlerini doğrudan etkileyen bulgularla kendini gösterir. Özellikle ağız açma-kapama fonksiyonunda bozulma, çenede yerinden kayma hissi ve eşlik eden ağrı gibi şikâyetler öne çıkar. Sıklıkla görülen belirtiler şunlardır:

• Ağzı kapatamama (kilitlenme) veya kapanışta belirgin zorlanma  
• Çenede ani yer değiştirme hissi    
• Çene ekleminde veya çene hattında ağrı    
• Çene hareketlerinde kısıtlılık    
• Çenede asimetri veya çenenin öne kaymış görünmesi    
• Konuşmada zorlanma ve sesin değişmesi    
• Yutkunma güçlüğü ve salya kontrolünde zorlanma    
• Çene ekleminden “boşlukta kalma” veya “oturmama” hissi    
• Çene kaslarında sertlik, spazm ve gerilme hissi    

Belirtilerin süresi, çıkmanın şiddetine ve çenenin eklem pozisyonuna dönüp dönmediğine bağlı olarak değişir. Bazı durumlarda kısa süreli kilitlenme hissi yaşanırken, bazı durumlarda belirtiler kalıcı hale gelir ve kişi ağız kapanışını sağlayamaz.

Çene Çıkması Neden Olur?

Çene çıkması, alt çene kemiğinin çene eklemi içindeki normal pozisyonundan kayarak eklem yuvasının dışına doğru yer değiştirmesiyle ortaya çıkar. Bu durum çoğu zaman ağız açıklığının aşırı artması, travma, eklem yapısındaki yatkınlık ve bazı diş hekimliği uygulamalarında çenenin uzun süre açık kalması gibi durumlardan kaynaklı oluşur. Bu durumların detayları şunlardır:

• Ağzın aşırı açılması: Esneme, büyük lokma alma veya kontrolsüz ağız açma sırasında çene eklemi normal hareket sınırını aşabilir.    
• Travma ve darbe: Yüz ve çene bölgesine alınan darbeler çene ekleminin anatomik dengesini bozarak çıkmaya neden olabilir.    
• Diş tedavileri sırasında uzun süre ağız açık kalması: Uzun süren diş işlemleri çene eklemi bağlarını zorlayarak çıkma riskini artırabilir.    
• Çene eklemi bağlarında gevşeklik: Eklem bağlarının normalden esnek olması çenenin kolayca yer değiştirmesine yol açabilir.    
• Çene ekleminin yapısal özellikleri: Eklem yüzeylerinin veya kemik yapısının bazı kişilerde çıkmaya daha yatkın olması riski artırabilir.    
• Çiğneme kaslarında ani kasılma veya dengesizlik: Kasların koordinasyonunun bozulması çenenin kontrolsüz hareket etmesine neden olabilir.    
• Daha önce çene çıkması yaşanmış olması: Geçmişte çene çıkması yaşayan kişilerde tekrar etme olasılığı daha yüksektir.    
• Eklem dokusunu etkileyen yatkınlıklar: Genel eklem gevşekliği olan kişilerde çene eklemi daha kolay çıkabilir.    

Çene Çıkması Nasıl Tedavi Edilir?

Çene çıkması tedavisi, çenenin ne kadar yer değiştirdiğine, çıkmanın ilk kez mi yoksa tekrarlayan şekilde mi olduğuna ve eklem çevresindeki kas/bağ dokularının durumuna göre planlanır. Tedavide amaç; çeneyi güvenli şekilde normal eklem pozisyonuna döndürmek, ağrı ve kas spazmını kontrol altına almak ve eklem dokularını koruyarak tekrar riskini azaltmaktır.

Çene çıkmasının en kritik tedavisi, çenenin eklem yuvasına tekrar yerleştirilmesidir. Bu işlem tıbbi olarak manuel redüksiyon olarak adlandırılır ve genellikle hekim tarafından uygulanır. İşlem sırasında çenenin kontrollü hareketlerle geriye ve aşağıya yönlendirilmesiyle eklem başı tekrar yerine oturtulur.

Çene çıkması sonrası eklem çevresinde ağrı, hassasiyet ve kaslarda koruyucu kasılma görülebilir. Bu aşamada hekim ağrıyı ve kas spazmını azaltmak için destekleyici tedaviler uygulayabilir. Çene yerine oturtulduktan sonra, eklem kapsülü ve bağlar bir süre hassas kalabilir. Bu yüzden tedavinin önemli bir parçası da çeneyi yeniden zorlamamaktır.

Tekrarlayan Çene Çıkmasında Tedavi Nasıl Olur?

Çene çıkması tekrarlarsa tedavi yaklaşımı daha önleyici ve kalıcı şekilde ele alınır. Bu durumda hedef, sadece çeneyi yerine koymak değil, çıkmayı kolaylaştıran mekanizmayı kontrol etmektir. Bu bağlamda hekim tarafından ağız açma kontrolü ve eklem yükünü azaltan yaklaşımlar uygulanabilir; gerekli görülen durumlarda ileri müdahaleler gündeme gelebilir.

Çene Çıkması ile Çene Kayması Aynı Şey mi?

 Çene çıkması ile çene kayması aynı şey değildir. Çene çıkması, alt çenenin çene eklemi yuvasından tamamen çıkmasıyla oluşur ve genellikle ani gelişir. Esneme, ağzı çok açma, diş tedavileri ya da bir darbe sonrası görülebilir; ağız açık kalır, kapatılamaz, şiddetli ağrı, konuşma ve çiğneme zorluğu yaşanır ve çoğu zaman acil müdahale gerekir.

Çene kayması ise alt ve üst çenenin birbiriyle olan hizasının bozulmasıdır; bu durum genellikle zamanla gelişir ve çiğnerken zorlanma, yüzün bir tarafında kayma hissi, çeneden ses gelmesi veya hafif ağrı gibi şikâyetlere yol açar. Çene çıkması ani ve acil bir eklem sorunu iken, çene kayması daha çok uzun süreli bir uyum ve fonksiyon problemidir.

Çene Çıkması Hakkında Sık Sorulan Sorular

Çene Çıkması Tehlikeli mi?

Uygun şekilde ve zamanında müdahale edilmediğinde ağrı, kalıcı eklem sorunları ve tekrar eden çıkmalar gibi problemlere yol açabileceği için ciddiye alınması gereken bir durumdur.

Çene Durduk Yere Çıkar mı?

Genellikle kendiliğinden olmaz; ancak eklem bağları gevşek olan kişilerde basit bir esneme ya da ağız açma hareketiyle ortaya çıkabilir.

Çene Tek Taraflı Çıkar mı?

Evet, çene çıkması tek taraflı olabilir ve bu durumda çene hattında belirgin bir kayma ve asimetri fark edilir.

Çene Çıkığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tedavi edilmediğinde çene hareketleri kalıcı olarak kısıtlanabilir, ağrı artabilir ve tekrarlayan çıkıklar gelişebilir.

Tek Taraflı Çene Çıkması Neden Olur?

Çoğunlukla çene ekleminin bir tarafının diğerine göre daha zayıf veya daha gevşek olmasından kaynaklanır.

Çene Kemiği Çıkmasına Hangi Bölüm Bakar?

Çene çıkığıyla Ağız, Diş ve Çene Cerrahisi bölümü ilgilenir.

Tekrarlayan Çene Çıkması Neden Olur?

Eklem kapsülü ve bağlarında gevşeklik, daha önce yaşanmış çıkıklar ve çene eklemi yapısındaki yatkınlık nedeniyle tekrar edebilir.