Buerger Hastalığı Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Buerger hastalığı, özellikle el ve ayaklardaki küçük ve orta büyüklükteki damarları etkileyen inflamatuar bir hastalıktır. Damar duvarının tüm katmanları akut olarak iltihaplandığından kan akışı azalmakta ve dokulara zarar vermektedir. Genellikle yoğun miktarda ve uzun senelerdir tütün ürünleri kullanan orta yaş ve üzeri kişileri etkilemektedir. Buerger hastalığı, el ve ayak parmaklarında ülser oluşumuna, ilerleyen zamanlarda da doku ölümüne yol açmaktadır. 

Buerger Hastalığı Nedir?

Buerger hastalığı, tıbbi adıyla tromboanjiyitis obliterans, küçük kan damarlarının iltihaplanmasıdır. Kesin nedeni belirsiz olan buerger hastalığı ile tütün kullanımı arasında ilişki olduğu bilinmektedir. Kişinin semptomları iltihabın yerine ve kan akışı kısıtlamsının derecesine göre değişiklik göstermektedir. Genellikle 40 yaş ve üzerindeki kişilerde ortaya çıkan buerger sendromu, küçük bir farkla erkeklerde daha sık görülmektedir. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Buerger Hastalığı Vücutta Hangi Damarları Etkiler?

Buerger hastalığı en sık alt ekstremitelerdeki küçük ve orta çaplı atardamarları etkilemektedir. Bununla birlikte üst ekstremitelerde, yani el ve kollarda da damar tutulumu da görülebilmektedir. En sık etkilenen damarlar şunlardır:

• Ayak ve bacaklardaki tibial arterler
• Ayak bileği ve ayak bölgesindeki arterler
• Parmaklara kan taşıyan dijital arterler
• El bileği düzeyindeki radial ve ulnar arterler
• El ve ayakların küçük damar dalları

Buerger Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

El ve ayak atardamarları ile toplardamarlarında akut iltihaplanma ve pıhtılaşmanın görüldüğü buerger hastalığının en yaygın belirtileri şunlardır:

• Dinlenme halinde ağrı 
• Egzersiz sırasında kan akışında azalma nedeniyle el ve ayaklarda ağrı 
• Cilt ülseri 
• El ve ayaklarda Raynaud sendromuna benzer soğukluk, uyuşma ve karıncalanma hissi
• Halsizlik ve yorgunluk
• El ve ayak parmaklarında mavimsi, kırmızımsı veya soluk renk tonu
• Kas krampları

Buerger Hastalığı Neden Olur?

Buerger sendromu hastalığının kesin nedeni belirlenmemiştir ancak tütünün içindeki bir maddenin kan damarlarının iç yüzeyine zarar vermesinden yola çıkarak sigara, puro, nargile gibi tütün ürünlerinin hastalığın oluşumunda etkili olduğu düşünülmektedir. Hastalık için risk oluşturan diğer faktörler ise şunlardır:

• Pasif maruziyet ve yoğun tütün dumanına sürekli solunum yoluyla maruz kalma
• Genetik yatkınlık ve aile öyküsünde benzer vasküler hastalıkların bulunması
• Diğer otoimmün rahatsızlıkların varlığı ile artan vasküler duyarlılık

Buerger Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Buerger hastalığının tanısı, hastanın klinik öyküsü, fizik muayene bulguları ve spesifik laboratuvar testlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulmaktadır. Benzer bulgular veren diğer vasküler hastalıkların (örneğin ateroskleroz veya otoimmün vaskülitler) dışlanması tanı sürecinde kritik bir adımdır. Buerger hastalığının teşhisinde uygulanan tetkikler şunlardır: 

• El ve ayaklardaki atardamar nabızlarının değerlendirildiği detaylı fiziksel ve vasküler muayene
• Damar içindeki kan akış hızını ve tıkanıklık bölgelerini gösteren Doppler ultrasonografi
• Kol ve bacaklardaki kan basıncı oranlarını ölçerek akım düşüklüğünü saptayan segmental kan basıncı ölçümleri
• Damar yapısını ve tıkanıklıkları detaylı olarak görselleştiren anjiyografi (BT anjiyografi veya dijital substraksiyon anjiyografi)
• Diğer romatolojik ve bağ dokusu hastalıklarını dışlamak amacıyla yapılan kapsamlı kan testleri

Buerger Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Buerger hastalığının tedavisinde temel amaç, ekstremitelere ulaşan kan akımını korumak, doku kaybını önlemek, ağrıyı kontrol altına almak ve hastalığın ilerlemesini durdurmaktır. Hastalığın evresine, damar tutulumunun yaygınlığına, doku hasarına ve hastanın tütün kullanmaya devam edip etmediğine göre belirlenen tedavi yaklaşımları şunlardır:

Tütün Kullanımının Tamamen Bırakılması 

Buerger hastalığında sigaranın bırakılması yalnızca genel sağlığı korumak amacıyla verilen bir öneri değildir. Hastalığın doğal seyrini değiştirebilen en önemli müdahaledir. Tütün kullanımının bırakılmasıyla yeni damar tıkanıklıklarının gelişme riski azaltılabilir. Mevcut dolaşım bozukluğunun ilerlemesi sınırlandırılabilir. Ülserlerin iyileşme olasılığı artırılabilir. Kangren ve amputasyon riski azaltılabilir. 

İlaç Tedavisi 

Buerger hastalığında kullanılan ilaçlar, hastalığın mekanizmasını tamamen ortadan kaldırmaktan çok kan akımını desteklemek, ağrıyı azaltmak ve komplikasyonları kontrol altına almak amacıyla uygulanır. 

Endovasküler Tedavi 

Endovasküler tedavi, damar içerisinden ilerletilen kateterler yardımıyla damar darlıklarının veya tıkanıklıklarının açılmasını hedefleyen girişimsel yöntemleri kapsar. Balon anjiyoplasti ve seçilmiş durumlarda stent uygulaması bu yöntemler arasındadır.

Buerger hastalığında endovasküler tedavinin uygulanabilirliği, damar tıkanıklığının yeri ve uzunluğuna bağlıdır. Hastalık çoğunlukla çok küçük ve distal damarları etkilediğinden standart damar açma işlemleri her hastada mümkün olmayabilir.

Cerrahi Tedavi: Bypass Ameliyatı

Bypass ameliyatı, tıkalı damar bölümünün çevresinden yeni bir kan akım yolu oluşturulmasını amaçlayan cerrahi bir işlemdir. Bu yöntemde hastanın kendi toplardamarı veya uygun görülen başka bir damar grefti kullanılarak tıkanıklığın öncesi ile sonrasındaki uygun damar segmentleri arasında bağlantı oluşturulur. Ancak Buerger hastalığında bypass cerrahisinin uygulanması bazı nedenlerle sınırlıdır:

• Hastalık genellikle küçük ve distal damarları etkiler.
• Bypass işleminin bağlanacağı uygun hedef damar bulunamayabilir.
• Damarların yaygın tutulumu cerrahi başarıyı azaltabilir.
• Tütün kullanımının devam etmesi greftin açıklığını ve yara iyileşmesini olumsuz etkileyebilir.

Yara Bakımı ve Enfeksiyon Kontrolü

Buerger hastalığında damar tıkanıklığı nedeniyle oluşan yaraların tedavisi özel önem taşır. Yeterli kanlanma bulunmadığında en küçük yara bile uzun süre iyileşmeyebilir. Bu nedenle yara bakımında yalnızca pansuman yapmak yeterli olmayabilir; öncelikle dokunun kanlanması değerlendirilmelidir.

Amputasyon

Amputasyon, kanlanması geri döndürülemeyecek derecede bozulmuş ve canlılığını kaybetmiş dokunun cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Buerger hastalığında amputasyon genellikle diğer tedavi yöntemleriyle korunması mümkün olmayan, nekroze olmuş veya ciddi enfeksiyon gelişmiş parmak ya da ekstremite bölümlerinde gündeme gelir.

Hücresel Tedaviler ve Terapötik Anjiyogenez

Buerger hastalığında klasik damar açma yöntemlerinin uygulanamadığı bazı ileri dönem vakalarda yeni damar oluşumunu destekleyen tedaviler araştırılmaktadır. Bu yaklaşımlar arasında kemik iliği kaynaklı hücresel tedaviler, mezenkimal kök hücre araştırmaları, anjiyojenik büyüme faktörleri, terapötik anjiyogenez uygulamaları yer alır.

Buerger Hastalığı Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Buerger hastalığı tedavi edilmediğinde damar tıkanıklıkları ilerleyebilir ve ekstremitelerdeki kanlanma giderek bozulabilir. Başlangıçta yalnızca yürürken hissedilen ağrı zamanla istirahat sırasında da ortaya çıkabilir. Parmaklarda kalıcı renk değişikliği, his kaybı ve soğukluk gelişebilir.

İleri aşamada doku beslenmesinin bozulması nedeniyle ülserler oluşabilir. Bu yaralar enfekte olduğunda selülit, derin doku enfeksiyonları ve kangren gibi ciddi komplikasyonlar meydana gelebilir. Enfeksiyonun kontrol altına alınamadığı ve dokunun canlılığını kaybettiği durumlarda parmak veya ekstremitenin bir bölümünün amputasyonu gerekebilir. Bu nedenle özellikle genç yaşta açıklanamayan parmak ağrısı, soğukluk, renk değişikliği veya iyileşmeyen yara geliştiğinde damar hastalıklarının erken dönemde araştırılması önemlidir.

Buerger Hastalığı Önlenebilir mi?

Buerger hastalığının gelişmesini kesin olarak önleyen özel bir ilaç veya aşı bulunmamaktadır. Bununla birlikte en önemli risk faktörü olan tütün kullanımından uzak durmak, hastalığın gelişme ve ilerleme riskini azaltmaya yönelik temel yaklaşımdır. Korunma açısından şu önlemler önemlidir:

• Sigara ve diğer tütün ürünlerini hiç kullanmamak
• Elektronik sigara dahil nikotin içeren ürünlerden uzak durmak
• Pasif içiciliğe maruz kalmamak
• El ve ayaklarda dolaşım bozukluğu belirtilerini erken fark etmek
• Parmaklarda gelişen iyileşmeyen yaraları önemsemek
• Tanı almış hastalarda düzenli damar kontrollerini sürdürmek
• Eşlik eden diyabet, hipertansiyon ve kolesterol yüksekliğini kontrol altında tutmak

Buerger Sendromu Hastalığı İçin Hangi Doktora Gidilir?

Buerger hastalığının tanı ve tedavisinde temel uzmanlık alanı kalp ve damar cerrahisidir. Kalp ve damar cerrahisi uzmanı, ekstremitelerdeki dolaşım bozukluğunu değerlendirerek damar görüntüleme yöntemlerini planlar, hastalığın şiddetini belirler ve gerekli durumlarda endovasküler veya cerrahi tedavileri uygulamaktadır. 

Buerger Hastalığı Hakkında Sık Sorulan Sorular 

Buerger Hastalığı Tamamen İyileşir mi?

Buerger hastalığında tütün kullanımının tamamen bırakılmasıyla hastalığın ilerlemesi durabilir ve belirtilerde gerileme görülebilir. Ancak daha önce gelişmiş damar tıkanıklıkları her zaman geri dönmez.

Buerger Hastalığı Sadece Sigara İçenlerde mi Görülür?

Hastalık çok güçlü biçimde tütün kullanımıyla ilişkilidir ve tanı kriterlerinde tütün maruziyeti önemli yer tutar. Bununla birlikte nadir atipik vakalar bildirilmiştir.

Buerger Hastalığı Bacaklarda Ağrıya Neden Olur mu?

Evet. Özellikle yürürken baldır, ayak tabanı ve ayaklarda ağrı görülebilir. Hastalık ilerlediğinde ağrı istirahat sırasında da ortaya çıkabilir.

Buerger Hastalığı Parmaklarda Morarmaya Neden Olur mu?

Evet. Parmak damarlarının tıkanması nedeniyle dokulara yeterli oksijen ulaşamadığında parmaklarda morarma, mavimsi renk değişikliği ve soğukluk gelişebilir.

Buerger Hastalığı Kalbi Etkiler mi?

Buerger hastalığı esas olarak el ve ayakların küçük ve orta çaplı damarlarını etkiler. Kalp damarlarının doğrudan tutulumu hastalığın tipik özelliği değildir.

Buerger Hastalığı Amputasyona Neden Olur mu?

Evet. İleri evrelerde kanlanması geri döndürülemeyen ve canlılığını kaybeden parmak veya ekstremite bölümlerinin amputasyonu gerekebilir.

Buerger Hastalığı Kadınlarda Görülür mü?

Evet. Erkeklerde daha sık tanımlanmış olsa da kadınlarda da ortaya çıkabilir.

Buerger Hastalığı ile Raynaud Hastalığı Aynı mıdır?

Hayır. Raynaud fenomeninde küçük damarların geçici olarak kasılması sonucunda parmaklarda ataklar halinde renk değişikliği oluşur. Buerger hastalığında ise damarların inflamasyon ve tromboz nedeniyle yapısal olarak tıkanması söz konusudur.

Buerger Hastalığı Tedavisinde Ameliyat Şart mıdır?

Hayır. Her hastada cerrahi tedavi gerekmez. Tedavinin temelini tütün kullanımının tamamen bırakılması ve uygun medikal takip oluşturur.

Buerger Hastalığı Genetik midir?

Doğrudan kalıtımsal bir hastalık olmasa da genetik yatkınlığı bulunan bireylerde tütün ürünlerinin tetikleyici etkisiyle ortaya çıkmaktadır.

Soğuk Havalar Buerger Hastalığının Semptomları Artırır mı?

Evet, soğuk hava damarlarda spazma yol açarak kan akışını daha da azaltır ve ağrı ile morarma şikayetlerini belirgin şekilde şiddetlendirir.

Buerger Hastalığı Gençlerde de Görülür mü?

Evet, Buerger hastalığı genellikle genç ve orta yaşlı erişkinlerde görülür. Özellikle tütün kullanan genç erişkinlerde el ve ayak damarlarını etkileyerek ağrı, soğukluk, uyuşma ve parmaklarda renk değişikliğine neden olabilir.

Buerger Hastalığında Elektronik Sigara da Zararlı mı?

Evet, elektronik sigara Buerger hastalığı olan kişiler için güvenli kabul edilmez. Nikotin içeren elektronik sigaralar damar daralmasına ve dolaşımın olumsuz etkilenmesine neden olabilir.

Buerger hastalığında parmak kaybı kesin yaşanır mı?

Hayır, Buerger hastalığı tanısı alan her hastada parmak kaybı gelişmez. Ancak hastalık ilerlediğinde damar tıkanıklığı, ciddi dolaşım bozukluğu ve kangren ortaya çıkabilir.