Boyun Kireçlenmesi Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Boyun kireçlenmesi; boyundaki omurga disklerini etkileyen aşınma ve yıpranma durumudur. Çoğunlukla yaşa bağlı olarak gelişen boyun kireçlenmesinde diskler susuz kalıp küçüldükçe kemiklerde kireçlenme belirtileri ortaya çıkmaktadır. Boyun kireçlenmesi çoğu zaman belirti vermemekte, bazı kişilerde ise boyunda ağrı ve sertlikle kendini göstermektedir. 

Boyun Kireçlenmesi Nedir?

Boyun kireçlenmesi; genellikle 50 yaş üstü kişileri etkileyen, servikal omurların, disklerin ve eklemlerin kademeli olarak dejenerasyonu ile karakterize rahatsızlıktır. Boyunda ağrı, hareket kısıtlılığı ve sertlikle kendini gösteren boyun kireçlenmesi, bazı durumlarda yaşam kalitesini düşürebilmektedir. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Boyun Kireçlenmesi Nasıl Gelişir?

Yaşlanmayla beraber omurlar arasında bulunan disklerin su içeriğini ve elastikiyetini kaybetmesi gibi nedenlerle kemikler ve kıkırdaklarda aşınma ve yıpranma gibi durumlar meydana gelmektedir. Disk yüksekliği azaldıkça omurgaya binen yükün dağılımı değişmekte ve faset eklemleri ile diğer omurga yapıları daha fazla mekanik strese maruz kalmaktadır. 

Bu süreçte vücut, omurganın stabilitesini korumaya yönelik olarak osteofit adı verilen kemik çıkıntıları oluşturmaktadır. Halk arasında “kireçlenme” olarak tanımlanan bu kemik oluşumları, omurların kenarlarında gelişmektedir. Zaman içerisinde osteofitler büyüyerek omurilik kanalının veya sinirlerin geçtiği sinir kökü kanallarının daralmasına yol açmaktadır.

Boyun Kireçlenmesi Neden Olur?

Omurga ve boynu oluşturan yapılarda meydana gelen değişikliklerden kaynaklanan boyun kireçlenmesi, çoğunlukla yaşa bağlı olarak gelişmektedir. Yaşlanmanın dışındaki diğer nedenler ise şunlardır: 

• Aşırı kullanım: Bazı mesleklerde tekrarlayan hareketler ve ağır kaldırma gibi rutinler, omurgaya ekstra baskı yaparak daha erken yıpranmaya yol açabilir. 
• Susuz kalmış omurga diskleri: Omurga kemiklerinin arasında kaldırma ve bükme gibi aktivitelerin şokunu emen kalın, yastık benzeri diskler bulunur. Bu disklerin içindeki jel benzeri maddelerin zamanla kurumasıyla kemikler birbirine daha fazla sürtmeye başlar. 
• Yaralanmalar: Düşme ve trafik kazası gibi yaralanmalara veya travmalara bağlı olarak boyunda kireçlenme oluşabilir. 
• Genetik yatkınlık: Ailede boyun fıtığı, boyun kireçlenmesi gibi öyküler bulunan kişilerde daha fazla yatkınlık görülebilir. 
• Aşırı sigara kullanımı: Sigara içmek, boyundaki disklerin ve eklemlerin dejenerasyonunu hızlandırabilir.
• Obezite: Boyun omurgasına binen stresi azalttığından fazla kilo ve obezite gibi durumlar da kireçlenmeyi tetikleyebilir. 

Boyunda Kireçlenme Belirtileri Nelerdir?

Çoğu kişide herhangi bir belirtiye yol açmadan ilerleyen boyun kireçlenmesi, bazı durumlarda omurga kemikleri içindeki omurilik kanalının daralmasına neden olur. Omurilik veya sinir köklerinin sıkışması sonucu bazı vakalarda şu belirtiler açığa çıkabilir:

• Boyunda şişlik
• Boyun tutulması 
• Boyun ağrısı 
• Boyun hareketlerinde kısıtlılık
• Omuz ve kola yayılan ağrı
• Baş ağrısı
• Kollarda, ellerde karıncalanma, uyuşma ve güçsüzlük
• Kürek kemiği çevresinde ağrı
• İlerleyen durumlarda yürüyüş dengesizliği, ince motor becerisi bozukluğu

En Çok Hangi Mesleklerde Boyun Kireçlenmesine Yatkınlık Görülür? 

Boyun kireçlenmesi, direkt olarak meslek hastalıkları arasında yer almamaktadır. Ancak bazı çalışma koşulları boyun omurgasının uzun süre veya tekrarlayan biçimde mekanik yüklenmesine neden olarak boyun ağrısı ve dejeneratif değişikliklere yol açmaktadır. Özellikle uzun süre başın öne eğik tutulduğu, tekrarlayan kol ve boyun hareketlerinin yapıldığı, ağır yük kaldırılan veya taşınan ve sürekli titreşime maruz kalınan işler daha fazla mekanik stres oluşturmaktadır. Boyun kireçlenmesi riski taşıyan meslek grupları şu şekilde sıralanabilir.

• Kamyon, otobüs ve iş makinesi şoförleri
• İnşaat işçileri, depo çalışanları, yük taşıyan kişiler 
• Kuaför ve berberler 
• Cerrahlar, diş hekimleri ve diğer sağlık çalışanları
• Dikiş, nakış, el işi veya benzeri hassas işlerde çalışan kişiler
• İş makinesi operatörleri, fabrika çalışanları ve titreşimli ekipmanlarla çalışan kişiler 
• Bilgisayar başında çalışanlar 

Boyun Kireçlenmesi Nasıl Teşhis Edilir? 

Boyun kireçlenmesinin teşhis edilmesi için ilk olarak ağrının yeri, ne zaman başladığı, hangi hareketlerle birlikte arttığı, kola yayılıp yayılmadığı, semptomlara uyuşma ve karıncalanmanın eşlik edip etmediği, güç kaybının varlığı ve denge sorunlarının bulunup bulunmadığı değerlendirilmektedir. İlk inceleme sonrasında boyun hareketleri, kas gücü, refleksler ve duyu gibi nörolojik bulgular değerlendirilmektedir. Fiziki muayeneden sonra şu görüntüleme yöntemlerine başvurulmaktadır: 

• Röntgen: Boyun omurgasındaki kemik çıkıntıları, disk jenerasyonu ve diğer yapısal değişikliklerin varlığı belirlenir. 
• MR: Diskler, omurilik ve sinir kökleri de dahil olmak üzere yumuşak dokuların ayrıntılı görüntüleri alınır. 
• BT: Servikal omurgadaki kemik yapılarının daha ayrıntılı görünmesi ve kemikle ilgili değişikliklerin belirlenmesi için BT çekilir. 
• EMG: Boyun kireçlenmesinden etkilenebilen sinirlerin ve kasların fonksiyonunun değerlendirilmesine yardımcı olur. 

Boyun Kireçlenmesi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Boyun kireçlenmesinde tedavi, öncelikli olarak semptomları hafifletmeye ve ciddi omurilik hasarını önlemeye yönelik olarak uygulanmaktadır. Boyun kireçlenmesi bulunan ancak belirgin sinir veya omurilik basısı olmayan birçok hastada uygulanan tedavi yöntemleri şunlardır:

• Fizik tedavi
• Kişiye uygun egzersiz
• Boyun ve sırt kaslarının güçlendirilmesi
• Hareket açıklığının korunmasına yönelik çalışmalar
• Günlük aktivite düzenlemeleri
• Uygun hastalarda ağrı tedavileri

Boyun Kireçlenmesinde Ameliyat Ne Zaman Uygulanır?

Her boyun kireçlenmesinde cerrahi müdahaleye gerek duyulmamaktadır. Cerrahi daha çok omurilik veya sinir kökü üzerinde anlamlı bası bulunan, ilerleyici nörolojik kayıp gelişen veya uygun cerrahi dışı tedavilere rağmen ciddi ve kalıcı sorunları devam eden hastalarda değerlendirilmektedir. Özellikle orta-ağır veya ilerleyici dejeneratif servikal miyelopatide cerrahi tedavi önemli bir seçenektir. Hafif ve nörolojik olarak stabil olgularda ise yakın takip ve konservatif yaklaşım bazı hastalarda düşünülmektedir. Cerrahi yöntemin seçimi ise basının seviyesine, omurga dizilimine, etkilenen segment sayısına ve hastanın klinik özelliklerine göre yapılmaktadır. 

Boyun Kireçlenmesi İlerler mi? 

Boyun kireçlenmesinde gelişmiş dejeneratif değişikliklerin tamamen eski haline dönmesi genellikle beklenmemektedir. Ancak bu, hastanın sürekli ağrı çekeceği anlamına gelmemektedir. Dejeneratif değişiklikler kalıcı olsa bile ağrı, hareket kısıtlılığı ve kas kaynaklı yakınmalar uygun tedaviyle önemli ölçüde kontrol altına alınmaktadır. 

Boyun kireçlenmesi tedavisinin amacı; yalnızca görüntülemeyi değiştirmek değil, hastanın ağrısını azaltmak, fonksiyonunu korumak ve varsa sinir veya omurilik basısına bağlı ilerleyici kayıpları önlemektir. 

Boyun Kireçlenmesi Olanlar Nelere Dikkat Etmeli? 

Fizik tedavi, egzersiz, ağrı tedavileri ve gerekli durumlarda da cerrahiye ek olarak bazı yaşam tarzı düzenlemelerinin yapılmasıyla da boyun kireçlenmesinin kontrol altında tutulması mümkündür. Boyunda kireçlenme sorunu olan kişilerin dikkat etmesi gerekenler şunlardır: 

• Otururken veya ayakta dururken boyun omurgasına binen yükü azaltmak için dik durun. 
• Gün içerisinde hafif esneme egzersizleri ile esnekliği, gücü ve genel omurga sağlığını iyileştirin. 
• Sağlıklı kilonuzu korumaya özen gösterin. 
• Ağır yükleri mutlaka uygun tekniklerle taşıyın. 
• Kola yayılan bir ağrı durumu varsa tıbbi destek almayı ihmal etmeyin. 
• Boynu zorlayarak sürekli dik tutmaya çalışmayın.
• Uzun süre aynı pozisyonda kalmayın.
• Bilgisayarı göz hizasına uygun olacak şekilde konumlandırın. 
• Telefonla meşgulken aynı pozisyonlarda durmayın, sık sık açı değiştirin. 
• Boyun ağrısını hafifletmek için bir havlu yardımıyla sıcak veya soğuk kompres uygulayın. 
• Boyun bölgesine düzenli olarak masaj yapın. 

Boyun Kireçlenmesine İyi Gelen Hareketler Nelerdir?

Boyun kireçlenmesine bağlı olarak oluşan ağrıyı hafifletmek, günlük işlevleri kolaylaştırmak, kalıcı omurilik ve sinir hasarını önlemek için şu fizik tedavi hareketleri uygulanabilir: 

Çene Germe (Chin Tuck) Egzersizi

Derin boyun fleksörlerini aktive etmek amacıyla kullanılan temel egzersizlerden biridir. Hasta başını öne eğmeden, çenesini hafifçe geriye doğru çekerek başını dik pozisyonda tutmaya çalışır. Bu hareket sırasında çenenin göğse doğru bastırılması veya boynun aşırı bükülmesi amaçlanmaz. Düzenli ve doğru teknikle uygulandığında boyun kaslarının kontrolünün geliştirilmesine yardımcı olabilir.

Kürek Kemiklerini Yaklaştırma Egzersizi

Boyun kireçlenmesinde yalnızca boyun kaslarına odaklanmak yeterli olmayabilir. Omuz ve kürek kemiği çevresindeki kasların güçlendirilmesi de boyun bölgesinin mekanik yüklenmesini azaltmaya yardımcı olabilir. Hasta omuzlarını yukarı kaldırmadan, kürek kemiklerini hafifçe birbirine ve aşağıya doğru yaklaştırır. Birkaç saniye korunan bu pozisyon kontrollü şekilde bırakılır.

Göğüs ve Omuz Ön Bölgesi Germe Egzersizleri

Uzun süre bilgisayar veya telefon kullanmak gibi aktivitelerde omuzların öne doğru kapanması boyun ve omuz çevresindeki kasların çalışma biçimini değiştirebilir. Bu nedenle uygun hastalarda göğüs kaslarına yönelik germe egzersizleri programa eklenebilir.

Boyun Hareket Açıklığı Egzersizleri

Boynu öne, arkaya ve kontrollü biçimde sağa-sola hareket ettirmek, boyun hareket açıklığının korunmasına yardımcı olabilir. Hareketler yavaş yapılmalı ve boynu zorlayarak son noktaya götürmekten kaçınılmalıdır. Özellikle sabahları veya uzun süre masa başında kaldıktan sonra ortaya çıkan sertlikte, ağrı sınırları içerisinde yapılan nazik hareketler yararlı olabilir.

Boyun Kireçlenmesine Hangi Bölüm Bakar?

Boyun kireçlenmesinde en uygun tedavi yönteminin belirlenmesi, kola yayılan ağrı, uyuşma ve karıncalanma gibi semptomların iyileştirilmesi ve gerekli durumlarda egzersiz/fizik tedavi programı önerilebilmesi için tam kapsamlı sağlık kuruluşlarının Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon ya da Ortopedi ve Travmatoloji bölümlerine başvurulması gerekmektedir. 

Boyun Kireçlenmesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Boyun Kireçlenmesinde İlaç Kullanılır mı?

Akut evrede ağrıyı hafifletmek ve şişliği azaltmak için steroid olmayan antiiflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Hekim tavsiyesi olmadan ağrı kesici ve kas gevşetici kullanımı önerilmez.

Boyun Kireçlenmesi İçin Boyunluk Takılır mı?

Kısa süreli olarak yumuşak boyunluklar takmak, ağrı gibi semptomların hafifletilmesini destekleyebilir. Ancak uzun süre boyunluk takılması, boyun kaslarının zayıflamasına neden olabilir. 

Duruşu Düzeltmek Boyun Kireçlenmesine İyi Gelir mi? 

Boyunda kireçlenmenin önlenebilmesi için doğru duruşu korumak nemlidir. Otururken sırtınız dik, omuzlarınız gevşek olmalıdır. Ayakta iken baş dik, omuzlar geride ve karın içeride tutularak durulmalıdır. Uyku sırasında ise boynu nötr bir pozisyonda tutacak destekleyici yastıklar kullanılmalıdır. 

Stres Boyun Kireçlenmesini Tetikler mi?

Günümüzde çoğu rahatsızlığın tetikleyicisi konumunda olan stres, boyun kireçlenmesinde de ağrıyı artırıcı bir role sahip olabilir. İşi veya sosyal yaşamı gereği çok fazla stres içinde bulunan kişiler, omurga sağlığını desteklemek için yoga ve meditasyon gibi gevşeme egzersizlerine yönelebilir. 

Bel Fıtığı Boyun Kireçlenmesine Neden Olur mu?

Hayır. Bel fıtığı doğrudan boyun kireçlenmesine neden olmaz.

Boyun Kireçlenmesi Tehlikeli midir?

Hayır. Boyun kireçlenmesi özellikle ileri yaşlarda sık görülen dejeneratif bir durumdur ancak görüntüleme bulgusu bulunan herkesin ciddi yakınmaları bulunmamaktadır. 

Boyun Kireçlenmesinde Hangi Hareketlerden Kaçınılmalı? 

Ağrıyı belirgin şekilde artıran, baş dönmesine neden olan veya kol-bacaklarda uyuşma, elektriklenme ya da güçsüzlük oluşturan hareketler zorlanarak yapılmamalıdır. Egzersiz sırasında amaç ağrıyı bastırarak daha fazla hareket yapmak değil, kontrollü ve tolere edilebilir bir hareket kapasitesi geliştirmektir. 

Boyun Kireçlenmesinde Fizik Tedavi Yeterli Olur mu?

Boyun ve omuz kuşağındaki kasların kuvvetini ve dayanıklılığını geliştirmek, hareket açıklığını korumak, postüral kontrolü iyileştirmek ve hastanın günlük fonksiyonlarını desteklemek için fizik tedavi yapılabilir. Ancak her hasta için farklı bir tedavi yöntemi gerekli olabilir. 

Boyun Kireçlenmesinde EMG Yapılır mı?

EMG ve sinir iletim çalışmaları her boyun ağrısında gerekli değildir. Özellikle kol veya elde uyuşma, güçsüzlük gibi nörolojik yakınmalar olduğunda ve boyundan kaynaklanan sinir kökü problemi ile periferik sinir hastalığı arasında ayrım yapılması gerektiğinde EMG yardımcı olabilir. 

Boyun Kireçlenmesi ile Boyun Düzleşmesi Aynı mı?

Hayır. Boyun düzleşmesi, servikal omurganın normal eğriliğinin azalması veya kaybolmasıyla ilgili bir radyolojik tanımlamadır. Servikal spondiloz ise omurga yapılarındaki dejeneratif değişiklikleri ifade eder.

Boyun Kireçlenmesi ile Boyun Fıtığı Aynı Şey mi?

Hayır. Boyun fıtığında temel sorun intervertebral diskin dış kısmındaki bozulma ve disk materyalinin dışarı doğru taşmasıdır. Boyun kireçlenmesinde ise disk dejenerasyonu, eklem değişiklikleri ve osteofit oluşumu gibi daha geniş bir dejeneratif süreç söz konusudur.

Boyun Kireçlenmesi Omuriliğe Baskı Yapar mı?

İleri derecedeki servikal dejeneratif değişiklikler omurilik kanalını daraltarak omuriliğe bası oluşturabilir. Bu durumda servikal dejeneratif miyelopati gelişebilir; el becerisinde azalma, el ve kollarda güçsüzlük, dengesiz yürüme, bacaklarda sertlik, düğme ilikleme veya küçük nesneleri tutmada zorlanma gibi durumlar yaşanabilir. 

Boyun Kireçlenmesi Sinir Sıkışmasına Neden Olur mu?

Evet. Osteofitler, disk yüksekliğindeki azalma ve eklem dejenerasyonu sonucunda sinir köklerinin geçtiği nöral foramenler daralabilir. 

Boyun Kireçlenmesi Baş Dönmesi Yapar mı?

Boyun kireçlenmesi bulunan bazı kişiler baş hareketleriyle birlikte dengesizlik veya baş dönmesi hissedebilir.

Boyun Kireçlenmesi Omuz ve Kola Vurur mu?

Evet, vurabilir. Boyun omurlarının arasından çıkan sinir kökleri omuz, kol ve elin farklı bölgelerindeki duyu ve kas fonksiyonlarıyla ilişkilidir.

Boyun Kireçlenmesi Ameliyatı Zor mu?

Boyun kireçlenmesi ameliyatının zorluk derecesi, omurilik veya sinir köklerine basının yeri, kaç seviyenin etkilendiği ve uygulanacak cerrahi yönteme göre değişir. Sinir veya omurilik basısı belirgin olan hastalarda cerrahi, daha hassas bir planlama gerektirir.