Anevrizmal Kemik Kisti Belirtileri, Nedenleri ve Tedavisi

Anevrizmal kemik kisti, kanserli olmayan, iyi huylu reaktif kemik lezyonlarıdır. Çoğunlukla uyluk, leğen ve kaval kemiklerini etkilemekte ve 20 yaş altında görülmektedir. Bir yaralanma sonrası tesadüfen fark edilebileceği gibi etkilenen bölgedeki ağrı ve şişlik dolayısıyla da tespit edilmeleri mümkündür. Anevrizmal kemik kistleri kanserli olmasa da hızla büyüme eğiliminde olduklarından tedavinin aksatılmaması gerekmektedir. 

Anevrizmal Kemik Kisti Nedir?

Anevrizmal kemik kisti; kan dolu kanallardan oluşan, tümör benzeri, malign olmayan lezyonlardır. Hastaların ortalama %80’i 20 yaş altındadır. Genelllikle kanserli olmayan ve yayılmayan bu tümörler, kemiği deforme ettikleri durumda ağrı, şişlik ve kırılmalara neden olabilmektedir. Kollarda, bacaklarda, gövdede, kafatasında veya omurgadaki herhangi bir kemikte anevrizmal kemik kisti ile karşılaşılabilmektedir. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz.

Anevrizmal Kemik Kisti Türleri Nelerdir?

Kemiğin içerisinde kanla dolu, çok bölmeli boşlukların meydana gelmesiyle karakterize benign bir kemik tümörü olan anevrizmal kemik kistinin türleri şunlardır:

• Primer anevrizmal kemik kisti: Doğrudan anevrizmal kemik kisti olarak gelişen neoplastik lezyondur.
• Sekonder anevrizmal kemik kisti: Başka bir kemik tümörünün içerisinde veya ona eşlik eden, anevrizmal kemik kistine benzeyen kanlı kistik alanlardır.

Anevrizmal Kemik Kisti Neden Olur?

Kesin nedeni bilinmemekle beraber anevrizmal kemik kistinin kemiklerdeki kan damarlarıyla ilgili sorunlardan, hücrelerin büyümesini ve bölünmesini kontrol eden genlerdeki mutasyonlardan kaynaklandığı üzerinde durulmaktadır. Venöz basınç artışına veya travmalara ek olarak son zamanlarda anevrizmal kemik kistlerinin 17. kromozom üzerindeki ubiquitin spesifik peptidaz 6 (USP6) genindeki bir mutasyonla bağlantılı olduğu tespit edilmiştir. 

Anevrizmal Kemik Kisti Belirtileri Nelerdir?

Anevrizmal kemik kistlerinde en sık görülen yakınma, giderek artan lokal kemik ağrısıdır. Ağrı başlangıçta hafif olabilir ancak lezyon büyüdükçe süreklilik kazanabilir. Bunun dışında karşılaşılan belirtiler şunlardır:

• Kemikte şişlik veya ele gelen kitle
• Bölgede hassasiyet
• Hareketle artan ağrı
• Eklem hareketlerinde kısıtlılık
• Kemiğin şeklinde değişiklik
• Kemiğin zayıflamasına bağlı patolojik kırık
• Omurga tutulumu varsa sırt veya bel ağrısı
• Sinir basısına bağlı uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı

Anevrizmal Kemik Kisti Nerelerde Görülür?

Anevrizmal kemik kisti daha çok çocuklarda, ergenlerde ve genç erişkinlerde görülür. Erkek ve kadınlarda görülme sıklığı genel olarak birbirine yakındır. Lezyon herhangi bir kemikte gelişebilmekle birlikte özellikle şu bölgelerde sıklıkla oluşur: 

• Femur
• Tibia
• Humerus gibi uzun kemiklerin metafizleri
• Omurların posterior elemanları
• Pelvis
• El ve ayak kemikleri
• Kürek kemiği
• Kafa ve yüz kemikleri

Anevrizmal Kemik Kisti Nasıl Teşhis Edilir?

Tanı genellikle klinik değerlendirme, direkt grafi, manyetik rezonans görüntüleme (MR), gerektiğinde bilgisayarlı tomografi (BT) ve biyopsinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur. 

• Direkt Grafi: İlk değerlendirmede genellikle direkt grafi kullanılır. Grafide AKK çoğunlukla kemiği genişleten, litik ve ekspansil bir lezyon şeklinde görülür. Lezyonun çevresinde ince sklerotik bir sınır ve iç kısmında septalar bulunabilir.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme: MR, lezyonun iç yapısını ve çevre yumuşak dokularla ilişkisini değerlendirmede oldukça değerlidir.
• Bilgisayarlı Tomografi: BT özellikle kemiğin kortikal yapısını, lezyonun kemik içerisindeki yayılımını ve anatomik sınırlarını değerlendirmek için yararlıdır.
• Biyopsi: Biyopsi, özellikle tedavi planlanmadan önce telanjiektatik osteosarkom gibi malign kemik tümörlerinin dışlanması açısından kritik olabilir.

Anevrizmal Kemik Kisti Tedavisi Nasıl Olur?

Anevrizmal kemik kistlerinde tedavinin amacı, normal kemik dokusunu ve fonksiyonunu koruyarak lezyonu çıkarmak veya yok etmektedir. Kistin büyüklüğne, konumuna, sinirler veya eklemlere yakınlığına göre uygulanan tedavi yöntemleri şunlardır:

Skleroterapi

Özellikle uygun anatomik bölgelerde ve bazı çocukluk çağı olgularında, görüntüleme eşliğinde lezyon içerisine sklerozan bir madde verilerek kistik boşlukların kapanması ve lezyonun iyileşmesi hedeflenebilir. Skleroterapi daha az invaziv bir seçenek olmakla birlikte her hastaya uygulanamaz.

Embolizasyon

Özellikle pelvis veya omurga gibi cerrahinin yüksek risk taşıdığı anatomik bölgelerde selektif arteriyel embolizasyon kullanılabilir. Lezyonu besleyen damarların embolizasyonu ile kanlanmanın azaltılması ve tümörün küçülmesi hedeflenir. Bazı hastalarda embolizasyon tek başına, bazı hastalarda ise cerrahiye yardımcı olarak uygulanabilir.

Küretaj ve Kemik Grefti

Özellikle ulaşılabilir bölgelerdeki lezyonlarda geleneksel tedavi seçeneklerinden biri küretajdır. Cerrah lezyonun içerisindeki patolojik dokuyu mümkün olduğunca tamamen temizler. Oluşan kemik boşluğu hastanın kendi kemiğinden alınan kemik grefti, allogreft veya uygun kemik ikame materyalleriyle doldurulabilir.

Cerrahi Rezeksiyon

Çevre dokular açısından uygun olan, geniş veya tekrarlayan bazı lezyonlarda daha geniş cerrahi çıkarım gerekebilir. Ancak özellikle çocuklarda büyüme plakları, eklem yüzeyleri, sinirler ve damarlar korunmaya çalışılır.

Anevrizmal Kemik Kisti Alınmazsa Ne Olur?

Bazı küçük ve belirti oluşturmayan lezyonlar yakın radyolojik takip altında izlenebilir ancak büyüyen, ağrı oluşturan, kemiği zayıflatan veya kırık riski taşıyan lezyonların tedavi edilmesi gerekebilir. Tedavi edilmeyen ve ilerleyen bir anevrizmal kemik kisti çoğunlukla şu sorunlara yol açmaktadır:

• Kemiğin giderek genişlemesi
• Kortikal kemiğin incelmesi
• Kemik yapısının zayıflaması
• Patolojik kırık
• Eklem fonksiyonunda bozulma
• Kemik deformitesi
• Çocuklarda büyüme plağı hasarı
• Omurga tutulumu varsa sinir veya omurilik basısı

Anevrizmal Kemik Kisti Ameliyatı Zor mu?

Ameliyatın temel amaçları; lezyonu kontrol altına almak, kemiğin mekanik bütünlüğünü korumak, kırık riskini azaltmak ve mümkün olduğunca normal fonksiyonu korumaktır. Gerekli durumlarda lezyon temizlendikten sonra kemik grefti veya kemik destek materyalleri kullanılabilir. Anevrizmal kemik kisti ameliyatının zorluk derecesi lezyonun bulunduğu bölgeye, büyüklüğüne, kemiğin ne kadarını tuttuğuna ve çevresindeki damar, sinir ve eklem yapılarıyla ilişkisine göre değişir.

Örneğin küçük ve yüzeyel bir uzun kemik lezyonunun cerrahi tedavisi ile omurga veya pelviste bulunan büyük bir lezyonun ameliyatı aynı zorlukta değildir. Omurga, pelvis, kafa tabanı veya ekleme çok yakın bölgelerde cerrahi planlama daha karmaşık olabilir.

Anevrizmal Kemik Kisti Tedavisi Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Nelerdir?

Tedavi sonrasındaki rehabilitasyon ve takip süreci, kemiğin tam olarak kaynaması ve lezyonun tekrarlamasını (nüks) erken evrede tespit etmek için büyük önem taşımaktadır. Tedavi sonrasında uyulması gereken kurallar aşağıdaki gibidir:

• Kemiğin tam sertliğe ulaşması beklenirken ilgili uzva aşırı yük bindirecek aktivitelerden ve darbe riskinden kaçınılmalıdır.
• Operasyon bölgesinin hijyeni korunmalı ve enfeksiyon belirtileri yönünden dikkatle izlenmelidir.
• Ortogratik iyileşmeyi ve kas gücünü desteklemek için fizik tedavi uzmanı gözetiminde kademeli egzersizlere başlanmalıdır.
• İlk 2 yıl boyunca nüks riskine karşı hekimin belirlediği periyotlarda röntgen ve MR kontrolleri aksatılmamalıdır.

Anevrizmal Kemik Kisti Hakkında Sık Sorulan Sorular 

Anevrizmal Kemik Kisti Kanser midir?

Hayır, anevrizmal kemik kisti iyi huylu bir kemik lezyonudur ve vücudun uzak organlarına sıçrama yapmaz.

Anevrizmal Kemik Kisti Kendi Kendine Geçer mi?

Anevrizmal kemik kistlerinin kendi kendine gerilemesi son derece nadirdir; genellikle medikal veya cerrahi müdahale gerektirir.

Çocuklarda Anevrizmal Kemik Kisti Büyümeyi Engeller Mi?

Büyüme plağına yakın yerleşimli lezyonlarda veya cerrahi sırasında plak hasar görürse bacak boyu farkı gelişebilir; bu nedenle hassas cerrahi planlanır.

Ameliyatsız Anevrizmal Kemik Kisti Tedavisi Mümkün Mü?

Uygun vakalarda girişimsel radyoloji tarafından uygulanan skleroterapi (enjeksiyon) ile ameliyatsız iyileşme sağlanabilmektedir.

Anevrizmal Kemik Kisti Ağrısı Nasıl Hissedilir?

Ağrı genellikle kistin bulunduğu kemikte derin, sızlayıcı ve zamanla şiddetini artıran bir rahatsızlık şeklinde hissettirir.

Anevrizmal Kemik Kisti Tedavisinin Riskleri Nelerdir?

Tedavinin riskleri lezyonun konumuna, büyüklüğüne ve uygulanan yönteme göre değişir; kanama, enfeksiyon, sinir veya damar hasarı, patolojik kırık ve nüks görülebilir. 

Büyüme Plağına Yakın Anevrizmal Kemik Kisti Nasıl Tedavi Edilir?

Büyüme plağına yakın lezyonlarda tedavi, kemiğin büyüme potansiyelini ve eklem fonksiyonunu mümkün olduğunca koruyacak şekilde planlanır. Lezyonun boyutu ve konumuna bağlı olarak küretaj, kemik greftleme veya uygun hastalarda perkütan tedaviler değerlendirilebilir. 

Embolizasyon Hangi Hastalarda Tercih Edilir?

Embolizasyon, özellikle cerrahi sırasında ciddi kanama riski taşıyan, damarlanması belirgin veya cerrahi ulaşımı zor olan bazı anevrizmal kemik kistlerinde düşünülebilir. 

Küçük Bir Anevrizmal Kemik Kisti Takip Edilebilir mi?

Evet, bazı küçük, belirti oluşturmayan ve kırık riski düşük anevrizmal kemik kistleri yakın klinik ve radyolojik takip altında izlenebilir. 

Anevrizmal Kemik Kisti ile Osteosarkom Nasıl Ayırt Edilir?

İki lezyon bazı görüntüleme bulguları açısından birbirine benzeyebilir ve MR'daki sıvı-sıvı seviyeleri tek başına kesin tanı koydurmaz. 

Anevrizmal Kemik Kisti Tekrar Ederse Ne Yapılır?

Nüks saptandığında öncelikle lezyonun yeniden görüntülenmesi ve tedavi sonrası değişikliklerin değerlendirilmesi gerekir.