Kemik Tümörü Evreleri Nelerdir?

Kemik tümörü evreleri; tümörün vücuttaki varlığı hakkında detaylı bilgi vermektedir. Tümörün yalnızca bir yerde mi yoksa vücuda yayılmış halde mi bulunduğunun belirlenmesi için evreleme yapılmaktadır. Kemik tümörü evreleri saptanırken kanser hücrelerinin ne kadar anormal göründüğü de dikkate alınmaktadır. Kemik tümörü tespit edildikten sonra bir diğer aşama, tümörün yayılım derecesinin belirlenmesi ve evreye uygun tedavi planının oluşturulmasıdır. 

Kemik Tümöründe Evreleme Nedir?

Tümörün yeri, boyutu, ne kadar hızlı büyüdüğü, aynı kemikte birden fazla tümör bölgesi olup olmadığı, kanserin lenf düğümlerine veya vücudun diğer bölgelerine yayılıp yayılmadığı gibi kriterlerin değerlendirilerek yapılan sınıflandırma, evrelemedir. Genellikle TNM ve Enneking/MSTS evreleme sistemi kullanılmaktadır. 

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurabilirsiniz. 

Kemik Tümörlerinde Neden Sınıflandırma Yapılır? 

Kemik tümörlerinin farklı evrelerde karşımıza çıkması, hücrelerin genetik yapısındaki bozulmanın şiddeti ve bağışıklık sisteminin kitlenin büyümesini sınırlama kapasitesi ile doğrudan ilişkilidir. Kontrolsüz bölünen hücreler zamanla kemik korteksini aşarak çevre dokulara geçiş göstermektedir. Evrelerin farklılaşmasında ve hastalığın ilerlemesinde rol oynayan başlıca nedenler şunlardır:

• Hücresel düzeydeki DNA hasarının büyüklüğü ve genetik mutasyon hızı
• Tanı konulana kadar geçen süre ve tümörün büyüme temposu
• Kemik dokusunun kanlanma ve lenf damarı yoğunluğunun bölgesel farklılıkları
• Hastanın genel bağışıklık yanıtı ve kemik yapısının direnci
• Tümör türünün biyolojik olarak çevre dokuları işgal etme (invazyon) eğilimi

Kemik Tümörü Evresi Nasıl Belirlenir?

Kemik tümörlerinde evreleme tek bir görüntüleme yöntemiyle yapılmamaktadır. Klinik değerlendirme, direkt grafi, MR, BT, biyopsi, PET/BT ve PET/MR incelemeleri ve patolojik tanı birlikte ele alınmaktadır. 

Kemik Tümörü Evreleri Nelerdir?

Kötü huylu kemik tümörleri genel olarak 4 ana evrede incelenmektedir. Bu evrelendirmede tümörün derecesi (Grade 1: Düşük, Grade 2: Yüksek) ve yayılım durumu (Metastaz) esas alınmaktadır. İyi huylu tümörler ise evrelendirilmek yerine latent, aktif veya agresif olarak gruplandırılmaktadır. Kötü huylu kemik tümörlerinin evreleri aşağıdaki tablodaki gibidir:

TNM Evreleme Sistemi Nedir?

TNM sistemi; tümörün büyüklüğü,nü kanserin etkilendiği lenf düğüm sayısını ve kanserin metastaz yapıp yapmadığını değerlendiren ve en yaygın kullanılan sınıflandırmadır. TNM sisteminin özellikleri şu şekildedir:

• İngilizce “Tumour-Node-Metastasis” kelimelerinin baş harfleri kullanılarak belirlenen kemik tümör evreleme sisteminde;
• T: Tümörün boyutunu tanımlar. Tümör 8 cm veya daha küçük bir tümörse T1, 8 cm’den daha büyükse T2, kemikte birden fazla ayrı tümör varsa T3 olarak derecelendirilir.
• N: Tümörün yakınlarındaki lenf düğümlerine yayılıp yayılmadığını ölçer. Yayılım olmadığında N0, lenf düğümlerine yayılım olduğunda N1 şekilde derecelendirilir.
• M: Kanserin vücudun diğer organlarına yayılma derecesi belirlenir. Hiç yayılma olmadığında M0, vücuttaki diğer organlara yayılım olduğunda M1 olarak derecelendirilir. 

Enneking/MSTS Kemik Tümörü Evreleme Sistemi Nedir?

Enneking sistemi malign kemik tümörlerini temel olarak tümörün derecesi, lokal yayılımı ve metastaz durumuna göre sınıflandırmaktadır. Enneking sisteminin özellikleri şu şekildedir:

• G: Tümörün histolojik derecesi

G1 düşük dereceli, G2 ise yüksek dereceli tümörü ifade eder.

• T: Lokal anatomik yayılım

T1, tümörün bulunduğu anatomik kompartıman içerisinde sınırlı olduğunu; T2 ise kompartıman dışına yayıldığını ifade eder.

• M: Metastaz

M0 uzak metastaz olmadığını, M1 ise uzak metastaz bulunduğunu gösterir.

Enneking Evreleri Ne Anlama Gelir?

Enneking sistemi, özellikle ortopedik onkolojide kemik ve yumuşak doku tümörlerinin biyolojik davranışını ve lokal anatomik yayılımını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir. Tümörün derecesi, anatomik kompartıman içerisindeki yayılımı ve metastaz durumu temel alınmaktadır.

Enneking IA 

Evre IA; düşük dereceli, anatomik olarak bulunduğu kompartıman içerisinde sınırlı ve uzak metastaz bulunmayan malign tümörleri ifade eder. Bu gruptaki tümörler biyolojik olarak daha düşük agresiflik gösterir.

Enneking Evre IB 

Evre IB'de tümör düşük derecelidir ve uzak metastaz yoktur; ancak tümör anatomik kompartımanın dışına çıkmıştır. Başka bir ifadeyle tümör düşük dereceli olmasına rağmen lokal olarak daha geniş bir yayılım göstermektedir.

Enneking Evre IIA

Evre IIA, yüksek dereceli fakat bulunduğu kompartıman içerisinde sınırlı olan ve uzak metastaz göstermeyen malign kemik tümörlerini ifade eder. Buradaki temel fark tümörün biyolojik derecesidir. Yüksek dereceli tümörler daha agresif davranış gösterme ve metastaz yapma açısından daha yüksek risk taşır.

Enneking Evre IIB

Evre IIB, yüksek dereceli ve kompartıman dışına yayılmış ancak uzak metastaz saptanmamış tümörleri ifade eder. Özellikle osteosarkom gibi yüksek dereceli kemik sarkomlarında bu klinik durum önemli bir tedavi grubunu oluşturur. Tedavi genellikle multidisipliner planlanır.

Enneking Evre III

Enneking sisteminde Evre III, uzak metastaz bulunan malign kemik tümörlerini ifade eder. Metastazın bulunması hastalığın yalnızca primer kemikte sınırlı bir problem olmadığını, sistemik hastalık özelliği taşıdığını gösterir. Bununla birlikte Evre III ifadesi “tedavi edilemez” anlamına gelmez. Metastazın nerede bulunduğu, kaç metastaz olduğu, metastazların cerrahi olarak çıkarılabilir olup olmadığı ve primer tümörün kontrol edilebilirliği tedavi açısından son derece önemlidir.

Tümörün Derecesi ile Evresi Aynı Şey mi?

Tümörün derecesi, esas olarak tümör hücrelerinin mikroskopik özellikleri ve biyolojik davranışı hakkında bilgi vermektedir. Evre ise tümörün vücutta ne kadar yayıldığını ifade etmektedir. Örneğin yüksek dereceli bir osteosarkom henüz metastaz yapmamış olabilir. Bu hastalık biyolojik olarak agresif olmasına rağmen anatomik olarak lokalizedir.

Buna karşılık daha düşük dereceli bir malign tümörde farklı bir yayılım paterni söz konusu olabilir. Dolayısıyla patoloji raporunda “yüksek dereceli” ifadesinin bulunması tek başına “ileri evre kanser” anlamına gelmemektedir. 

Evrelere Göre Kemik Tümörü Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Tedavi planlaması, tespit edilen kemik tümörü evresine göre multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmektedir. Erken evrelerde lokal kontrol odaklı işlemler ön plandayken, ileri evrelerde sistemik tedaviler sürece dahil edilmektedir. Evrelere göre uygulanan başlıca tedavi yaklaşımları şöyledir: 

• Erken Evre (Evre I): Genellikle tümörün etrafındaki sağlıklı doku marjini ile birlikte tamamen çıkarıldığı cerrahi rezeksiyon işlemi yeterli olmaktadır.
• Lokal İleri Evre (Evre II): Yüksek dereceli bu tümörlerde cerrahi öncesinde kitleyi küçültmek amacıyla neoadjuvan kemoterapi, ardından cerrahi çıkarma ve sonrasında adjuvan kemoterapi uygulanır.
• Metastatik Evre (Evre III): Sistemik yayılımın olduğu durumlarda kemoterapi, akıllı ilaç tedavileri, radyoterapi ve hastanın yaşam kalitesini artırmaya yönelik cerrahi girişimler kombine edilir.
• İyi Huylu Agresif Tümörler: Küretaj (kazıma), dondurma (kriyoterapi) veya boşluğun kemik çimentosu/greft ile doldurulması yöntemleri tercih edilir.

Kemik Tümörü Evreleri Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kemik Tümörünün Kaçıncı Evre Olduğunun Anlaşılması İçin Biyopsi Şart mı?

Kemik sarkomlarında kesin tanının temelini biyopsi ve patolojik değerlendirme oluşturur.

İyi Huylu Kemik Tümörlerinde Evreleme Yapılır mı?

İyi huylu kemik tümörlerinde genellikle osteosarkom veya diğer malign kemik sarkomlarında kullanılan Evre I-IV sistemi kullanılmaz. Bunun yerine lezyonun büyüme aktivitesi, kemik içerisindeki yerleşimi, kortekse etkisi, çevre yumuşak dokulara uzanımı, patolojik kırık riski, eklem veya büyüme plağıyla ilişkisi ve lokal rekürrens riski değerlendirilir.

Kemik Tümörlerinde Evre Prognozu Belirler mi?

Evre, prognoz açısından önemli olmakla birlikte tek başına hastanın yaşam süresini veya tedavi başarısını belirlemez. Prognoz üzerinde tümörün histolojik tipi, derecesi, boyutu, anatomik yerleşimi, metastaz durumu, metastazların sayısı ve lokalizasyonu, cerrahi sınırların durumu ve sistemik tedaviye verilen yanıt gibi birçok faktör etkilidir.

Kemik Tümöründe MRI Evreleme İçin Yeterli midir?

Hayır. MRI primer tümörün lokal yayılımını değerlendirmede çok değerlidir ancak uzak metastazların değerlendirilmesi için yeterli değildir.

Kemik Tümörünün Evresi Zamanla Değişir mi?

Evet, tedavi edilmeyen veya gecikilen vakalarda tümör büyüyerek kemik dışına taşabilir ve üst evrelere ilerleyebilir.

Akciğer Metastazı Olan Kemik Tümörü Hangi Evrededir?

Akciğere veya başka bir organa sıçrama yapmış olan kemik tümörleri direkt olarak Evre III (Metastatik Evre) kabul edilir.

Evre Belirlenirken Tümörün Boyutu Önemli midir?

Evet, tümörün santimetrik büyüklüğü ve kemik içi kompartımanı aşıp aşmaması evreleme kriterleri arasında yer alır.

Kötü Huylu Kemik Tümöründe Her Evrede Ameliyat Yapılır mı?

Cerrahi müdahale çoğu evrede temel tedavi yöntemidir; ancak metastatik evrelerde ameliyat kararı hastanın genel durumuna ve tedavinin amacına göre verilir.

Erken Evre Kemik Tümörü Tamamen İyileşir mi?

Evet, henüz kemik dışına taşmamış ve metastaz yapmamış erken evre kemik tümörlerinde uygun cerrahi ve medikal tedavilerle yüksek oranda başarı sağlanmaktadır.

Kemik Kanseri Erken Evrede Belirti Verir mi?

Kemik kanseri erken evrede belirti vermeyebilir veya belirtiler başlangıçta hafif ve belirsiz olabilir. En sık görülen bulgular arasında zamanla artan kemik ağrısı, özellikle geceleri hissedilen ağrı, şişlik ve hareket kısıtlılığı yer alır. 

Primer Kemik Kanseri ile Kemik Metastazı Arasındaki Fark Nedir?

Primer kemik kanseri, doğrudan kemik dokusunda başlayan kötü huylu tümörleri ifade eder; osteosarkom ve kondrosarkom bu gruba örnektir. Kemik metastazı ise akciğer, meme veya prostat gibi başka bir organda başlayan kanser hücrelerinin kemiğe yayılması sonucunda oluşur. Bu iki durumun tedavi yaklaşımı, kanserin türüne, yayılımına ve biyolojik özelliklerine göre farklılık gösterir.

Lokalize Kemik Kanseri ile Metastatik Kemik Kanseri Arasındaki Fark Nedir?

Lokalize kemik kanserinde hastalık, tanımlanan evreleme sistemine göre başlangıç bölgesiyle sınırlıdır ve uzak organlara yayılım saptanmamıştır. Metastatik kemik kanserinde ise kanser hücreleri akciğer veya başka uzak bölgelere yayılmıştır; bazı primer kemik kanserlerinde akciğer sık görülen metastaz bölgelerinden biridir.