
Bu İçeriği Yapay Zekâ (AI) ile Özetleyin:
Genellikle dizin dış yanına doğru gerçekleşen patella çıkığı, eklem kapsülünde ve çevresindeki bağ dokularında gerilmeye veya yırtılmalara yol açar.
Erken dönemde doğru müdahale edilmeyen diz kapağı çıkıkları (patella çıkığı), kıkırdak dokusunda kalıcı aşınmalara, kronik eklem ağrısına ve tekrarlayan çıkık ataklarına zemin hazırlayabilir.
Diz Kapağı Çıkığı Nedir?
Diz kapağı çıkığı, dizin ön tarafında bulunan patella kemiğinin uyluk kemiğinin alt ucundaki troklear oluk içerisinden çıkarak normal konumunu kaybetmesidir. Çoğunlukla diz kapağının dış tarafa doğru yer değiştirmesiyle meydana gelir. Tıp literatüründe patella dislokasyonu olarak adlandırılır.
Patella, dizin bükülüp açılması sırasında bu oluk içerisinde hareket ederek eklemin düzgün çalışmasına katkıda bulunur. Kemik yapısındaki anatomik farklılıklar, bağların yeterince destek sağlayamaması veya ani travmalar bu hareketin bozulmasına neden olabilir. Diz kapağı çıkığı ilk kez meydana gelebileceği gibi tekrarlayan patellar instabilite şeklinde de görülebilir.
Bilgi Almak İçin Aşağıdaki Formu Doldurabilirsiniz.
Diz Kapağı Çıkığı Neden Olur?
Diz kapağı çıkığı, travmatik etkiler veya diz ekleminin anatomik özellikleri nedeniyle gelişebilir. Özellikle dizin ani dönmesi, yön değiştirmesi ve bükülü pozisyonda zorlanması çıkığı tetikleyebilir.
Patellanın normal hareketini sağlayan kemik, bağ ve kas yapılarından herhangi birindeki uyumsuzluk diz ekleminin stabilitesini azaltabilir. Diz kapağı çıkığına yol açabilen nedenler aşağıdaki gibidir:
- Ani dönme hareketleri: Ayak sabitken vücudun aniden farklı yöne çevrilmesi patellanın yerinden çıkmasına neden olabilir.
- Doğrudan darbe: Diz kapağına alınan sert darbeler çıkığı tetikleyebilir.
- Troklear displazi: Uyluk kemiğindeki patellanın hareket ettiği oluğun normalden sığ veya farklı şekilli olmasıdır.
- Patella alta: Diz kapağının normalden daha yukarıda konumlanmasıdır. Patellanın olukla geç temas etmesine ve stabilitenin azalmasına yol açabilir.
- MPFL bağ yaralanması: Diz kapağını iç taraftan destekleyen medial patellofemoral bağın hasar görmesi, patellanın dışa doğru yer değiştirmesini kolaylaştırabilir.
- Bağ gevşekliği: Eklem çevresindeki bağların normalden esnek olması diz kapağının kontrolünü zorlaştırabilir.
- Alt ekstremite dizilim bozuklukları: Dizlerde içe yönelim (valgus), femur veya tibia kemiklerindeki rotasyon farklılıkları patellanın hareket hattını değiştirebilir.
- Tekrarlayan çıkıklar: Önceden yaşanan çıkıklar bağ ve kıkırdak yapılarında hasara neden olarak yeni çıkıkların oluşmasını kolaylaştırabilir.
Diz Kapağı Çıkığı Belirtileri Nelerdir?
Diz kapağı çıkığının belirtileri, çıkığın şiddetine, eşlik eden doku hasarına ve daha önce benzer bir durum yaşanıp yaşanmadığına göre değişebilir. En belirgin bulgu, diz kapağının normal konumundan farklı bir yerde hissedilmesi veya görülmesidir.
Diz kapağı çıkığında karşılaşılabilecek belirtiler şunlardır:
- Diz kapağının dış tarafa doğru yer değiştirmesi
- Diz önünde aniden başlayan şiddetli ağrı
- Diz çevresinde şişlik ve hassasiyet
- Hareket sırasında takılma veya boşalma hissi
- Dizi bükme ve düzleştirmede güçlük
- Yürürken veya ayağa kalkarken zorlanma
- Diz çevresinde morarma
- Eklem içerisinde sıvı veya kan birikmesine bağlı şişlik
- Diz kapağının yeniden çıkacağına ilişkin güvensizlik hissi
Diz Kapağı Çıkığı Türleri Nelerdir?
Diz kapağı çıkığı, oluşma şekline ve tekrarlama durumuna göre farklı klinik gruplarda değerlendirilir. Bu sınıflandırma, tedavi yaklaşımının belirlenmesine yardımcı olur. Diz kapağı çıkığı türleri aşağıdaki gibidir:
- İlk kez gelişen (akut) çıkık: Daha önce çıkık öyküsü olmayan kişilerde travma veya anatomik yatkınlık sonucunda ortaya çıkar.
- Tekrarlayan çıkık: Patellanın birden fazla kez normal konumundan çıkmasıdır. Bağ hasarı ve anatomik risk faktörleriyle ilişkili olabilir.
- Habitüel çıkık: Diz her büküldüğünde veya belirli hareketler sırasında patellanın tekrarlayan şekilde yer değiştirmesidir.
- Subluksasyon: Patellanın tamamen çıkmadan normal hareket hattından kısmen uzaklaşmasıdır. Genellikle diz kapağında kayma veya yerinden oynama hissi oluşturur.
Diz Kapağı Çıkığı Nasıl Teşhis Edilir?
Patella çıkığı tanısı ortopedi ve travmatoloji uzmanının fizik muayenesi ve görüntüleme yöntemleriyle konulur. Değerlendirmede yalnızca mevcut çıkığın doğrulanması değil, tekrarlama ihtimalini artıran anatomik özelliklerin belirlenmesi de amaçlanır.
Tanı sürecinde kullanılan görüntüleme yöntemleri şunlardır:
- Direkt grafi (röntgen): Patellanın konumunu, kemik yapısını ve olası kırıkları değerlendirmek için kullanılır.
- Manyetik rezonans (MR): MPFL yaralanmasını, eklem kıkırdağını, kemik ödemini ve osteokondral hasarı incelemeye yardımcı olur.
- Bilgisayarlı tomografi (BT): Özellikle kemik dizilimi ve rotasyon farklılıklarının ayrıntılı değerlendirilmesinde kullanılabilir.
Diz Kapağı Çıkığı Tedavisi Nasıl Yapılır?
Diz kapağı çıkığının tedavisi; ilk kez yaşanıp yaşanmadığına, eklemde oluşan hasara, anatomik risk faktörlerine ve hastanın günlük yaşam beklentilerine göre planlanır. Her hastada cerrahi müdahale gerekmez.
Tedavinin temel hedefleri patellanın normal hareket hattını korumak, diz stabilitesini yeniden sağlamak ve tekrarlayan çıkık riskini azaltmaktır.
Cerrahi Dışı Tedavi
İlk kez gelişen ve belirgin osteokondral kırık veya serbest eklem parçası bulunmayan birçok çıkıkta cerrahi dışı tedavi değerlendirilebilir. Bu yaklaşımda aşağıdaki uygulamalardan yararlanılabilir:
- Diz ekleminin kısa süreli korunması ve uygun destek kullanımı
- Şişlik ve ağrının kontrol altına alınması
- Ortopedi uzmanının önerdiği hareket kısıtlamalarının uygulanması
- Diz çevresindeki kasları güçlendirmeye yönelik fizik tedavi
- Kuadriseps ve kalça kaslarının koordinasyonunu geliştiren egzersizler
- Denge ve propriosepsiyon çalışmalarının rehabilitasyona eklenmesi
- Günlük aktivitelere ve spora kontrollü dönüş
Patella Cerrahisi
Tekrarlayan diz kapağı çıkığı, belirgin anatomik bozukluklar veya eklem yüzeyinde onarım gerektiren hasarlar bulunması durumunda cerrahi tedavi gündeme gelebilir.
Diz kapağı(Patella) stabilizasyon ameliyatlarında kullanılabilecek cerrahi teknikler şunlardır:
- MPFL rekonstrüksiyonu: Diz kapağını iç taraftan destekleyen bağın yeniden oluşturulmasıdır.
- MPFL tamiri: Uygun durumlarda hasar görmüş bağın doğrudan onarılmasıdır.
- Tibial tüberkül osteotomisi: Patellar tendonun kaval kemiğine tutunduğu kemik bölümünün yeniden konumlandırılmasıdır.
- Trokleoplasti: Uyluk kemiğindeki patella oluğunun anatomik bozukluğa bağlı olarak yeniden şekillendirilmesidir.
- Osteokondral onarım: Çıkık sırasında zarar gören kıkırdak ve kemik dokusunun onarılması veya uygun yöntemle yeniden yapılandırılmasıdır.
Patella Stabilizasyon Ameliyatı Nasıl Planlanır?
Patella stabilizasyon ameliyatının planlanmasında diz kapağının yerleşimi, bağların durumu ve kemiklerin birbirleriyle olan anatomik ilişkisi birlikte değerlendirilir. Amaç yalnızca patellayı yerine sabitlemek değil, diz hareketi boyunca doğru izlediği hattı yeniden oluşturmaktır.
Cerrahi planlama öncesinde değerlendirilen temel anatomik ölçümler şunlardır:
Anatomik ölçüm | Değerlendirme amacı |
|---|---|
TT-TG mesafesi | Tibial tüberkül ile troklear oluk arasındaki mesafeyi ölçer. |
Caton-Deschamps indeksi | Diz kapağının yüksekliğini değerlendirir. |
Sulcus açısı | Troklear oluğun derinliği ve şeklini inceler. |
Lateral troklea eğimi (LTI) | Troklear oluğun anatomik yapısını değerlendirir. |
Patellar tilt | Diz kapağının yana doğru eğimini belirlemeye yardımcı olur. |
Femoral ve tibial rotasyon | Alt ekstremitedeki dönme farklılıklarını ortaya koyar. |
Diz Kapağı Çıkığında Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci Nasıldır?
Ameliyat sonrasındaki iyileşme süresi, uygulanan cerrahi tekniğe, eşlik eden kıkırdak veya kemik işlemlerine ve hastanın rehabilitasyon sürecine bağlıdır bu nedenle bütün hastalar için geçerli tek bir iyileşme takvimi bulunmaz.
Diz kapağı ameliyatı sonrasında genellikle aşağıdaki aşamalar izlenir:
- Ağrı ve şişlik kontrol edilir, dizin korunması sağlanır ve cerrahın belirlediği hareket sınırları uygulanır.
- Diz ekleminin bükülme ve düzleşme kapasitesi kontrollü şekilde geliştirilir.
- Kuadriseps, hamstring ve kalça kaslarını güçlendiren egzersizlere geçilir.
- Diz ekleminin hareket sırasında kontrolünü geliştiren çalışmalar yapılır.
- Günlük aktivitelerden sportif hareketlere doğru kademeli geçiş sağlanır.
Diz Kapağı Çıkığı Hangi Komplikasyonlara Yol Açabilir?
Diz kapağı çıkığı sırasında patella ile uyluk kemiğinin eklem yüzeyleri arasında anormal temas meydana gelebilir. Bu durum çevredeki bağların, eklem kapsülünün ve kıkırdak dokusunun zarar görmesine neden olabilir.
Diz kapağı çıkığı aşağıdaki komplikasyonlara sebep olabilir:
- MPFL bağında yırtılma veya gevşeme
- Patella arkasındaki eklem kıkırdağında hasar
- Osteokondral kırık ve eklem içerisinde serbest kemik-kıkırdak parçası oluşması
- Tekrarlayan patella çıkığı
- Kronik diz kapağı instabilitesi
- Diz hareketlerinde kısıtlılık
- Uzun dönemde patellofemoral eklemde dejeneratif değişiklikler
Diz Kapağı Çıkığı ile İlgili Sık Sorulan Sorular
Diz Kapağı Çıkığı İçin Hangi Bölüme Başvurulur?
Diz kapağı çıkığının değerlendirilmesi ve tedavisi için Ortopedi ve Travmatoloji bölümüne başvurulmalıdır.
Diz Kapağı Çıkığı Ciddi Bir Ortopedik Sorun mudur?
Diz kapağı çıkığı, özellikle bağ ve kıkırdak hasarı ile birlikte geliştiğinde eklem stabilitesini etkileyebilen bir ortopedik sorundur.
Diz Kapağı Çıkığı ile Diz Kapağı Kayması Aynı Şey midir?
Tam çıkıkta patella normal anatomik konumundan tamamen ayrılır. Diz kapağı kayması ise bazen patellanın kısmen yer değiştirmesini veya hareket hattındaki bozulmayı ifade eder.
Diz Kapağı Çıkığı Hangi Yaşlarda Görülür?
Diz kapağı çıkığı özellikle ergenlik döneminde ve genç erişkinlerde daha sık görülür.
Diz Kapağı Çıkığı Spor Yapmayan Kişilerde de Oluşur mu?
Evet. Spor yapmayan kişilerde de merdiven çıkma, ani dönme, düşme veya günlük hareketler sırasında patella çıkığı gelişebilir.
Diz Kapağı Çıkığı Kendiliğinden Düzelir mi?
Bazı çıkıklarda diz kapağı hareket sırasında kendiliğinden normal konumuna dönebilir ancak bu durum bağ veya kıkırdak hasarının bulunmadığını göstermez ve ortopedik değerlendirme gerektirir.
Diz Kapağı Çıkığında MR Neden Önemlidir?
MR, MPFL bağındaki hasarı, eklem kıkırdağını, kemik ödemini ve olası osteokondral kırıkları değerlendirmeye yardımcı olur.
MPFL Bağı Nedir ve Diz Kapağını Nasıl Sabitler?
MPFL, medial patellofemoral bağın kısaltmasıdır ve diz kapağının iç tarafında bulunur. Patellanın özellikle diz hareketinin ilk aşamalarında dış tarafa doğru aşırı yer değiştirmesini engelleyen temel yumuşak doku desteklerinden biridir.
Tibial Tüberkül Osteotomisi Hangi Durumlarda Tercih Edilir?
Tibial tüberkül osteotomisi, patellar tendonun kemik üzerindeki tutunma yerinin anormal konumlandığı veya patella yüksekliğinin sorun oluşturduğu bazı hastalarda tercih edilir.
Diz Kapağı Çıkığı Olan Herkes Ameliyat Edilmeli midir?
Hayır. İlk kez çıkık yaşayan ve ciddi kıkırdak veya kemik hasarı bulunmayan birçok hastada cerrahi dışı tedavi uygulanabilir.
İlk Kez Diz Kapağı Çıkan Hastalarda Ameliyat Gerekir mi?
İlk çıkıkta her zaman ameliyat gerekmez ancak osteokondral kırık, eklem içerisinde serbest parça veya yüksek tekrarlama riski oluşturan anatomik özellikler bulunuyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilebilir.
Çocuklarda Diz Kapağı Çıkığı Neden Oluşur?
Çocuklarda patella çıkığı doğuştan gelen anatomik farklılıklar, troklear displazi, bağ gevşekliği veya travmalar nedeniyle gelişebilir.
Bağ Gevşekliği Olan Kişilerde Diz Kapağı Çıkığı Riski Artar mı?
Evet. Eklem çevresindeki bağların normalden fazla esnek olması patellanın hareket sırasında kontrolünü zorlaştırabilir.
Patella Alta Olan Kişilerde Çıkık Riski Daha Yüksek midir?
Patella alta, diz kapağının normalden daha yukarıda konumlanmasıdır. Patellanın troklear oluğa daha geç yerleşmesine neden olarak özellikle dizin bükülmeye başladığı sırada stabiliteyi azaltabilir.
MPFL Tamiri ile MPFL Rekonstrüksiyonu Arasındaki Fark Nedir?
MPFL tamirinde hasar gören mevcut bağın onarılması hedeflenir. Rekonstrüksiyonda ise bağın işlevi genellikle kişinin kendi tendonundan veya uygun bir greftten yararlanılarak yeniden oluşturulur.
Diz Kapağı Çıkığı Sonrası Şişlik Ne Zaman Geçer?
Hafif vakalarda birkaç hafta içerisinde gerileme görülebilirken daha ciddi yaralanmalarda bu süre uzayabilir.
Diz Kapağı Çıkığı Sonrası Yürümek Mümkün müdür?
Bazı hastalar çıkık düzeltildikten sonra destekle yürüyebilirken bazı hastalarda ağrı ve şişlik nedeniyle hareket kısıtlılığı oluşabilir.
Diz Kapağı Çıkığına Kıkırdak Hasarı Eşlik Edebilir mi?
Evet. Patellanın normal konumundan çıkması sırasında diz kapağının arka yüzündeki veya uyluk kemiğindeki eklem kıkırdağı zarar görebilir.
Diz Kapağı Çıkığı Sonrası Spor Hayatına Ne Zaman Dönülür?
Spora dönüş süresi yaralanmanın derecesine, uygulanan tedaviye ve rehabilitasyonun ilerlemesine bağlıdır.
Patella Stabilizasyon Ameliyatının Sonuçları Ne Kadar Kalıcıdır?
Cerrahi sonuçların kalıcılığı uygulanan tekniğe, anatomik risk faktörlerinin ne ölçüde düzeltildiğine ve rehabilitasyon sürecine bağlıdır.
Diz Kapağı Çıkığı Dizde Kireçlenmeye Neden Olur mu?
Tekrarlayan çıkıklar ve çıkık sırasında meydana gelen kıkırdak hasarı, patellofemoral eklemde zamanla dejeneratif değişikliklere neden olabilir.
Giriş Tarihi: 17.11.2026
Güncellenme Tarihi: 17.11.2026
Oluşturan: Medipol Sağlık Grubu Web Yayın Kurulu
Web sitemizde yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora veya sağlık kuruluşuna başvurunuz.










