Diş Lekesi Neden Olur, Nasıl Geçer?

Diş lekesi, diş minesinin yüzeyinde veya diş dokusunun içinde zamanla oluşan renk değişimleridir. Günlük beslenme alışkanlıkları, ağız bakım rutinleri ve sigara kullanımı bu lekelerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Doğru bakım yöntemleri ve profesyonel diş hekimi uygulamalarıyla büyük ölçüde azaltılabilir veya giderilebilir.

Diş Lekesi Nedir?

Diş lekesi, dişlerin doğal renginin zamanla değişmesiyle ortaya çıkan renklenmelerdir. Genel olarak diş lekeleri iki gruba ayrılır. İlki, dişin dış yüzeyinde oluşan yüzeysel lekeler; ikincisi ise dişin iç yapısında meydana gelen lekelerdir. Yüzeysel lekeler genellikle dişin üzerinde yer alırken, iç kaynaklı lekeler dişin renginin tamamen değişmiş gibi görünmesine neden olabilir. 

Diş lekesi her zaman dişlerin kirli olduğu anlamına gelmez. Dişler düzenli olarak fırçalansa bile zamanla renk değişimleri görülebilir. Çünkü dişlerin doğal yapısı, yaşı ve rengi kişiden kişiye farklıdır. Sarı, kahverengi, gri ya da beyaz tonlarda ortaya çıkabilen diş lekeleri, dişlerin daha mat ve koyu görünmesine neden olabilir.

Bilgi ve Randevu Almak İçin Formu Doldurun

Diş Lekesi Türleri Nelerdir?

Dişlerde görülen renk değişiklikleri her zaman aynı nedene bağlı gelişmez, oluştuğu bölgeye ve ortaya çıkış şekline göre farklı türlerde görülür. Genel olarak dişlerdeki renk değişiklikleri; dışsal, içsel ve yaşa bağlı olmak üzere üç ana grupta değerlendirilir:

Dışsal Renk Değişikliği

Dışsal renk değişikliği, dişin en dış tabakası olan mine üzerinde oluşan yüzeysel lekeleri ifade eder. Mine, gün boyunca tüketilen yiyecek ve içeceklerle sürekli temas hâlindedir. Çay, kahve, renkli gıdalar ve sigara gibi etkenler zamanla diş yüzeyinde renklenmeye neden olabilir. Bu tür lekeler dişin iç yapısına işlemediği için genellikle temizlenmesi ve giderilmesi en kolay renk değişiklikleridir.

İçsel Renk Değişikliği

İçsel renk değişikliği, dişin dış yüzeyinin altında yer alan dentin tabakasında meydana gelen renk değişimleridir. Renk veren maddeler mineyi geçerek dişin iç dokularına ulaştığında bu tür bir renklenme ortaya çıkabilir. Diş travmaları, bazı hastalıklar veya florürün uzun süre yüksek miktarda alınması içsel renk değişikliklerine neden olabilir. Bu nedenle, içsel lekelerin giderilmesi yüzeysel lekelere göre daha zordur.

Yaşa Bağlı Renk Değişikliği

Zamanla dişlerde görülen renk değişimi oldukça yaygındır. Yıllar boyunca maruz kalınan yiyecek ve içecekler sebebiyle, yaş ilerledikçe dentin tabakasının doğal rengi daha belirgin hâle gelir. Düzenli ağız bakımı yapılsa bile dişlerde sararma veya koyulaşma görülebilir. 

Diş Lekesi Neden Olur?

Günlük hayatta tüketilen yiyecek ve içeceklerden ağız bakım alışkanlıklarına, doğal değişimlerden bazı dış etkenlere kadar pek çok unsur dişlerde renklenmeye yol açabilir. Bu nedenle diş lekesi, tek bir sebebe bağlı olmayan, birden fazla faktörün etkisiyle ortaya çıkan bir durumdur. Diş lekesinin başlıca nedenleri şunlardır:

• Koyu renkli yiyecek ve içecekler, diş yüzeyine tutunan renk pigmentleri sayesinde zamanla sarı veya kahverengi lekelenmelere neden olabilir.
• Tütün ürünleri, diş yüzeyine kolayca yapışan maddeler içerdiği için dişlerde kalıcı ve koyu renkli lekelerin oluşmasına yol açabilir.
• Dişlerin düzenli ve etkili temizlenmemesi plak birikimine neden olur ve bu birikim renklenmelerin daha hızlı ortaya çıkmasına zemin hazırlar.
• Diş taşı, pürüzlü bir yüzey oluşturduğu için renk veren maddelerin dişe daha kolay tutunmasına ve lekelerin belirginleşmesine neden olabilir.
• Yaş ilerledikçe diş minesinin incelmesi, mine altındaki daha koyu tonların görünür hale gelmesine ve dişlerin daha sarı algılanmasına yol açabilir.
• Bazı kişilerin diş minesinin yapısı daha gözenekli veya ince olabilir. Bu durum dişlerin renklenmeye daha yatkın olmasına neden olur.
• Diş gelişimi sırasında veya sonrasında etkili olan bazı ilaçlar ve tıbbi durumlar, dişin iç yapısında kalıcı renk değişimlerine yol açabilir.
• Dişe gelen travmalar, dişin iç dokusunda değişim oluşturabilir ve zamanla dişin gri ya da koyu bir renk almasına neden olabilir.
• Kontrolsüz kullanılan aşındırıcı ürünler diş minesine zarar vererek dişleri lekelenmeye daha açık hale getirebilir.
• Tükürük miktarının azalması, diş yüzeyinin doğal olarak temizlenmesini zorlaştırır ve renklenmelerin daha kolay oluşmasına neden olabilir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Diş Lekesi Neden Olur?

Bebeklerde ve çocuklarda diş lekeleri çoğu zaman günlük alışkanlıklara, beslenme şekline ve dişlerin gelişim sürecine bağlı olarak ortaya çıkar. Her zaman çürük anlamına gelmez; bazen geçici ve yüzeysel lekeler, bazen de diş minesinin gelişimiyle ilgili daha kalıcı durumlar söz konusu olabilir. Bebeklerde ve çocuklarda diş lekesinin oluşmasının en yaygın nedenleri şunlardır:

• Renkli yiyecek ve içeceklerin sık tüketilmesi diş yüzeyinde lekelenmeye neden olabilir.
• Gece biberonla süt veya mama verilmesi dişlerde sarı ve kahverengi renk değişikliklerine yol açabilir.
• Dişlerin düzenli fırçalanmaması plak birikimine ve buna bağlı leke oluşumuna sebep olabilir.
• Demir damlası gibi bazı takviyeler diş yüzeyinde koyu renkli lekeler oluşturabilir.
• Diş minesinin gelişiminin tam olmaması, dişlerde beyaz veya sarı lekeler görülmesine neden olabilir.
• Fazla florür alımı dişlerde beyaz benekler veya renk düzensizlikleri oluşturabilir.
• Çürüğün erken döneminde dişlerde beyaz ya da sarımsı lekeler fark edilebilir.
• Ağızdan nefes alma alışkanlığı diş yüzeyinde daha kolay leke birikmesine yol açabilir.
• Düşme veya çarpma sonrası bazı dişlerde zamanla koyulaşma görülebilir.

Diş Lekesine Neden Olan Yiyecekler Nelerdir?

Diş lekeleri çoğu zaman günlük hayatta sık tüketilen bazı yiyecek ve içeceklerden kaynaklanır. Bu gıdalar, diş minesine renk veren pigmentler içerir ve düzenli tüketildiklerinde diş yüzeyinde renk değişikliğine yol açabilir. Bu yiyecek ve içecekler şunlardır:

• Çay ve kahve
• Kırmızı şarap
• Kola ve benzeri koyu renkli asitli içecekler
• Meyve suları (özellikle vişne, nar, üzüm)
• Domates sosu, salça ve ketçap gibi asidik ürünler
• Çikolata ve kakao
• Yaban mersini, böğürtlen gibi koyu renkli meyveler
• Soya sosu ve balzamik sirke gibi koyu renkli soslar
• Baharatlar (köri, zerdeçal gibi)

Diş Lekesi Nasıl Geçer?

Diş lekeleri, doğru teknikle büyük ölçüde azaltılabilir ve bazı durumlarda tamamen giderilebilir. Ancak bu durum, lekenin yüzeysel mi yoksa dişin içine mi işlemiş olduğuna, diş minesinin durumuna ve lekelenmenin yaygınlığına göre değişir. Bu yüzden tek bir yöntem herkes için aynı sonucu vermez. Diş lekelerini gidermede kullanılan en etkili yöntemler şunlardır:

• Günde en az iki kez doğru teknikle yapılan fırçalama, özellikle yüzeysel lekelerin görünümünü azaltmaya yardımcı olur.
• Düzenli ara yüz temizliği dişlerin daha temiz görünmesini sağlar.
• Diş hekimi tarafından yapılan profesyonel diş taşı temizliği, diş renginin daha temiz ve parlak görünmesini sağlar.
• Polisaj, diş yüzeyini pürüzsüzleştirerek renklenmeye neden olan maddelerin dişe tutunmasını zorlaştırır ve dişin daha parlak görünmesine katkı sağlar.
• Diş rengindeki genel koyulaşma veya lekelenmelerde profesyonel beyazlatma uygulamaları etkili olabilir.
• Bazı durumlarda hekim, kişiye özel plaklarla evde uygulanabilen beyazlatma protokolü önerebilir.
• Piyasadaki bazı hızlı beyazlatma ürünleri aşındırıcı olabilir ve bilinçsiz kullanım mineyi zayıflatabilir. Diş lekesini geçirmek için ürün seçerken mineyi koruyan, diş hekimi önerisine uygun seçeneklere yönelinmelidir.
• Diş lekesi tekrar edebileceği için lekelenmeyi tetikleyen alışkanlıklar azaltılmalıdır.
• Düzenli diş hekimi kontrolleri sayesinde leke oluşumu erken fark edilir. Bu bakımdan ihmal edilmemelidir. 

Diş Lekesi Nasıl Önlenir?

Diş lekeleri çoğu zaman bir anda oluşmaz, gün içinde tekrarlanan küçük alışkanlıkların birikmesiyle yavaş yavaş belirginleşir. Doğru alışkanlıklarla diş lekelerinin büyük bir kısmını oluşmadan önce önlemek mümkündür. Diş lekesini önlemek için uygulanabilecek adımlar şunlardır:

• Sabah ve gece yatmadan önce fırçalama, yüzey lekelerinin birikmesini azaltır.
• Sert fırça, diş minesini ve diş etini tahriş ederek leke oluşumunu artırabilir. Bu sebeple diş fırçası seçerken yumuşak kıllı fırça seçilebilir.
• Hızlı-sert ileri geri fırçalama yerine kontrollü fırçalama önemlidir.
• Dil yüzeyinde biriken bakteri ve renklenmeler ağız kokusunu artırabileceği gibi diş yüzeyine tutunan plak oluşumunu da destekleyebilir. Bu sebeple dil temizliği de ihmal edilmemelidir.
• Günde 1 kez, özellikle gece, diş ipi kullanmak gün boyunca biriken plak ve gıda artıklarını uzaklaştırmak açısından önemlidir.
• Ağız duşu tek başına yeterli olmasa da destekleyici olabilir.
• Çay, kahve, kırmızı şarap, kola, yoğun renkli meyveler (yaban mersini, nar vb.) ve bazı soslar (soya sosu gibi) diş yüzeyinde renklenmeye zemin hazırlayabilir. Bunları tamamen bırakmak zordur ama tükettikten hemen sonra su içerek ağız çalkalanırsa lekelerle daha kolay baş edilebilir.
• Uygunsa pipet kullanmak (özellikle soğuk içeceklerde) diş yüzeyiyle teması azaltabilir.
• Tütün kullanımını azaltmak ya da bırakmak, sadece renklenmeyi değil diş eti sağlığını ve ağız kokusunu da olumlu etkiler.
• Çok aşındırıcı macunların uzun süreli ve sık kullanımı, yüzeyde mikroskobik çizikler oluşturarak ileride leke tutulumunu artırabilir.
• Evde bakım ne kadar iyi olursa olsun diş taşı ve inatçı yüzey lekeleri zamanla birikebilir. 6 ayda bir kontrol (kişiye göre daha sık da olabilir) leke oluşumunu erken dönemde yakalamaya yardımcı olur.

Diş Lekesi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Dişlerdeki Kahverengi Lekeler Neden Olur?

Kahverengi diş lekeleri genellikle çay, kahve, sigara gibi renklendirici alışkanlıklar, yetersiz ağız hijyeni ve diş taşı birikimi nedeniyle oluşur. Bazı durumlarda uzun süreli ilaç kullanımı ve diş minesindeki yapısal değişiklikler de bu lekelere yol açabilir.

Diş Lekesi Zararlı mı?

Diş lekeleri her zaman zararlı değildir ancak altta yatan neden diş taşı, plak birikimi veya mine hasarıysa ağız sağlığı sorunlarının habercisi olabilir. Bu nedenle ihmal edilmemelidir.

Diş Lekesi Temizlenir mi?

Evet, diş lekelerinin büyük bölümü profesyonel diş taşı temizliği ve parlatma işlemleriyle güvenli şekilde temizlenebilir. Lekenin türüne göre farklı yöntemler uygulanabilir.

Diş Lekesi Fırçalamayla Geçer mi?

Yüzeysel ve yeni oluşmuş lekeler düzenli fırçalamayla azalabilir, ancak yerleşmiş ve diş taşına bağlı lekeler fırçalamayla geçmez.

Diş Lekesi Çürük Olur mu?

Diş lekesi doğrudan çürük değildir; ancak plak birikimiyle birlikteyse zamanla çürük oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Dişte Siyah Lekeler Ne Anlama Gelir?

Siyah lekeler çoğunlukla diş taşı, yoğun plak birikimi veya çürük başlangıcını işaret edebilir.

Florür Diş Lekesi Yapar mı?

Evet, florür doğru dozlarda faydalıdır ancak özellikle çocukluk döneminde uzun süre aşırı florür alımı, dişlerde beyaz veya kahverengimsi lekelerin oluşmasına neden olabilir.